बेबाक · Editorial
When Jantar Mantar goes dark: protest, pellets and the price of order in Delhiजब जंतर-मंतर पर छा जाता है अंधेरा: विरोध-प्रदर्शन, पैलेट और दिल्ली में व्यवस्था की कीमतযখন যন্তর মন্তর অন্ধকারে ডোবে: দিল্লিতে প্রতিবাদ, ছররা গুলি এবং শৃঙ্খলার মূল্যजेव्हा जंतर मंतर अंधारात बुडते: दिल्लीतील निदर्शने, पेलेट गन आणि सुव्यवस्थेची किंमतజంతర్ మంతర్ వద్ద చీకట్లు: ఢిల్లీలో నిరసన, పెల్లెట్లు, శాంతిభద్రతలకు చెల్లిస్తున్న మూల్యంજ્યારે જંતર-મંતર અંધકારમાં ગરકાવ થાય છે: દિલ્હીમાં વિરોધ પ્રદર્શન, પેલેટ અને કાયદો-વ્યવસ્થાની કિંમત
Internet blackouts, reported pellet-gun use and attempt-to-murder charges around the July 20 march test whether the capital can police dissent without crushing it.20 जुलाई के मार्च के इर्द-गिर्द इंटरनेट बंदी, पैलेट-गन के कथित उपयोग और हत्या के प्रयास के मुकदमे इस बात की कसौटी हैं कि क्या राजधानी असहमति को कुचले बिना उस पर नियंत्रण रख सकती है।২০ জুলাইয়ের পদযাত্রাকে কেন্দ্র করে ইন্টারনেট ব্ল্যাকআউট, কথিত ছররা বন্দুকের ব্যবহার এবং খুনের চেষ্টার অভিযোগ এই পরীক্ষার মুখে দাঁড় করিয়েছে যে, রাজধানী কি ভিন্নমতকে পিষে না ফেলেই তা পুলিশের মাধ্যমে সামাল দিতে পারে।इंटरनेट बंदी, पेलेट गनचा कथित वापर आणि २० जुलैच्या मोर्च्याच्या पार्श्वभूमीवर लादण्यात आलेले खुनाच्या प्रयत्नाचे गुन्हे; यातून राजधानीत असहमती चिरडून न टाकता कायदा व सुव्यवस्था राखता येते का, याचीच कसोटी पाहिली जात आहे.జూలై 20 మార్చ్ సందర్భంగా ఇంటర్నెట్ నిలిపివేతలు, పెల్లెట్ గన్ల వినియోగంపై వార్తలు మరియు హత్యాయత్నం కేసులు... అసమ్మతిని అణచివేయకుండా రాజధానిలో శాంతిభద్రతలను కాపాడగలరా అనేదానికి పరీక్షగా నిలుస్తున్నాయి.૨૦ જુલાઈની કૂચની આસપાસ ઇન્ટરનેટ પરનો પ્રતિબંધ, પેલેટ ગનના ઉપયોગના અહેવાલો અને હત્યાના પ્રયાસના આરોપો એ વાતની કસોટી કરે છે કે શું રાજધાની અસંમતિને કચડી નાખ્યા વિના તેનું નિયમન કરી શકે છે કે નહીં.
The blackout at Jantar Mantarजंतर-मंतर पर ब्लैकआउटযন্তর মন্তরে ব্ল্যাকআউটजंतर मंतरवरील अंधारజంతర్ మంతర్ వద్ద అంధకారంજંતર-મંતર ખાતે અંધારપટ
The past week turned a familiar patch of central Delhi into a test of the republic's temper. Around the July 20 "Chalo Sansad" march and the protests at Jantar Mantar, authorities repeatedly suspended mobile internet services, imposed prohibitory orders under Section 163 of the Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita in notified areas, and, according to Jack Dorsey, issued a takedown notice against the Bluetooth chat app Bitchat. The Delhi Traffic Police asked app-based mobility, food-delivery, logistics and e-commerce platforms to regulate operations and avoid restricted zones. By Friday, police reports put the count of first information reports at 15, including four more in connection with violence between Monday and Wednesday that police said left at least 129 security personnel injured.
बीते सप्ताह ने मध्य दिल्ली के एक परिचित हिस्से को गणतंत्र के मिजाज की परीक्षा में बदल दिया। 20 जुलाई के "चलो संसद" मार्च और जंतर-मंतर पर विरोध-प्रदर्शनों के इर्द-गिर्द, अधिकारियों ने बार-बार मोबाइल इंटरनेट सेवाओं को निलंबित किया, अधिसूचित क्षेत्रों में भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता की धारा 163 के तहत निषेधाज्ञा लागू की, और जैक डोर्सी के अनुसार, ब्लूटूथ चैट ऐप बिचैट के खिलाफ टेकडाउन नोटिस जारी किया। दिल्ली ट्रैफिक पुलिस ने ऐप-आधारित मोबिलिटी, फूड-डिलीवरी, लॉजिस्टिक्स और ई-कॉमर्स प्लेटफॉर्म्स को अपने संचालन को नियंत्रित करने और प्रतिबंधित क्षेत्रों से बचने के लिए कहा। शुक्रवार तक, पुलिस रिपोर्टों के अनुसार प्रथम सूचना रिपोर्ट की संख्या 15 हो गई, जिनमें सोमवार और बुधवार के बीच हुई हिंसा के संबंध में चार और एफआईआर शामिल हैं। पुलिस का कहना है कि इस हिंसा में कम से कम 129 सुरक्षाकर्मी घायल हुए हैं।
গত সপ্তাহ মধ্য দিল্লির এক পরিচিত অংশকে প্রজাতন্ত্রের মেজাজের এক পরীক্ষাকেন্দ্রে পরিণত করেছিল। ২০ জুলাইয়ের "চলো সংসদ" পদযাত্রা এবং যন্তর মন্তরে বিক্ষোভকে কেন্দ্র করে, কর্তৃপক্ষ বারবার মোবাইল ইন্টারনেট পরিষেবা স্থগিত করে, বিজ্ঞাপিত এলাকাগুলিতে ভারতীয় নাগরিক সুরক্ষা সংহিতার ১৬৩ নম্বর ধারার অধীনে নিষেধাজ্ঞামূলক আদেশ জারি করে এবং জ্যাক ডরসির মতে, ব্লুটুথ চ্যাট অ্যাপ বিটচ্যাটের বিরুদ্ধে একটি টেকডাউন নোটিশ জারি করে। দিল্লি ট্র্যাফিক পুলিশ অ্যাপ-ভিত্তিক যাতায়াত, খাদ্য-সরবরাহ, লজিস্টিকস এবং ই-কমার্স প্ল্যাটফর্মগুলিকে তাদের কার্যক্রম নিয়ন্ত্রণ করতে এবং সীমাবদ্ধ অঞ্চলগুলি এড়িয়ে চলতে বলে। শুক্রবারের মধ্যে, পুলিশের প্রতিবেদন অনুযায়ী প্রাথমিক তথ্য বিবরণী বা এফআইআর-এর সংখ্যা ছিল ১৫, যার মধ্যে সোমবার থেকে বুধবারের মধ্যে হওয়া সহিংসতার সাথে সম্পর্কিত আরও চারটি অন্তর্ভুক্ত রয়েছে, যে ঘটনায় পুলিশের দাবি অনুযায়ী কমপক্ষে ১২৯ জন নিরাপত্তাকর্মী আহত হয়েছেন।
गेल्या आठवड्यात मध्य दिल्लीतील एका परिचित परिसराने जणू प्रजासत्ताकाच्या संयमाची कसोटीच पाहिली. २० जुलै रोजीचा "चलो संसद" मोर्चा आणि जंतर मंतरवरील निदर्शनांच्या पार्श्वभूमीवर, प्रशासनाने वारंवार मोबाईल इंटरनेट सेवा खंडित केली, अधिसूचित भागांमध्ये 'भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिते'च्या कलम १६३ अंतर्गत मनाई आदेश लागू केले आणि जॅक डॉर्सी यांच्या म्हणण्यानुसार ब्ल्यूटूथ चॅट ॲप 'बिचॅट' (Bitchat) विरोधात टेकडाऊन नोटीस बजावली. दिल्ली वाहतूक पोलिसांनी ॲप-आधारित मोबिलिटी, अन्न-वितरण, लॉजिस्टिक्स आणि ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्म्सना त्यांच्या कामकाजावर नियंत्रण ठेवण्यास व प्रतिबंधित क्षेत्रे टाळण्यास सांगितले. शुक्रवारपर्यंत, पोलिसांच्या अहवालानुसार प्रथम माहिती अहवालांची (एफआयआर) संख्या १५ वर पोहोचली होती, ज्यात सोमवार ते बुधवार दरम्यान झालेल्या हिंसाचाराच्या संदर्भातील आणखी चार एफआयआरचा समावेश आहे; पोलिसांच्या माहितीनुसार या हिंसाचारात किमान १२९ सुरक्षा कर्मचारी जखमी झाले आहेत.
గత వారం సెంట్రల్ ఢిల్లీలోని ఒక సుపరిచిత ప్రాంతం మన రిపబ్లిక్ సహనానికి పరీక్షా వేదికగా మారింది. జూలై 20వ తేదీన జరిగిన "చలో సంసద్" మార్చ్, జంతర్ మంతర్ వద్ద నిరసనల నేపథ్యంలో, అధికారులు మొబైల్ ఇంటర్నెట్ సేవలను పదే పదే నిలిపివేశారు, నోటిఫైడ్ ప్రాంతాల్లో భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహితలోని సెక్షన్ 163 కింద నిషేధాజ్ఞలు విధించారు. అలాగే, జాక్ డోర్సీ తెలిపిన ప్రకారం, బ్లూటూత్ చాట్ యాప్ బిట్చాట్ పై టేక్డౌన్ నోటీసు జారీ చేశారు. యాప్ ఆధారిత మొబిలిటీ, ఫుడ్-డెలివరీ, లాజిస్టిక్స్, ఈ-కామర్స్ ప్లాట్ఫారమ్లు తమ కార్యకలాపాలను నియంత్రించుకోవాలని, నిషేధిత ప్రాంతాలకు దూరంగా ఉండాలని ఢిల్లీ ట్రాఫిక్ పోలీసులు కోరారు. శుక్రవారం నాటికి, నమోదు చేసిన ఫస్ట్ ఇన్ఫర్మేషన్ రిపోర్ట్ల సంఖ్య 15కి చేరుకుందని పోలీసు నివేదికలు తెలిపాయి. సోమవారం, బుధవారం మధ్య జరిగిన హింసాత్మక ఘటనలకు సంబంధించి మరో నాలుగు కేసులు నమోదయ్యాయని, ఈ హింసలో కనీసం 129 మంది భద్రతా సిబ్బంది గాయపడ్డారని పోలీసులు తెలిపారు.
વીતેલા સપ્તાહે મધ્ય દિલ્હીના એક પરિચિત વિસ્તારને પ્રજાસત્તાકના મિજાજની કસોટીમાં ફેરવી નાખ્યો છે. ૨૦ જુલાઈની "ચલો સંસદ" કૂચ અને જંતર-મંતર ખાતેના વિરોધ પ્રદર્શનોની આસપાસ, સત્તાવાળાઓએ વારંવાર મોબાઇલ ઇન્ટરનેટ સેવાઓ સ્થગિત કરી, અધિસૂચિત વિસ્તારોમાં ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતાની કલમ ૧૬૩ હેઠળ નિષેધાત્મક આદેશો લાદ્યા, અને જેક ડોર્સીના જણાવ્યા અનુસાર, બ્લૂટૂથ ચેટ એપ બિટચેટ સામે ટેકડાઉન નોટિસ પણ ફટકારી. દિલ્હી ટ્રાફિક પોલીસે એપ-આધારિત મોબિલિટી, ફૂડ-ડિલિવરી, લોજિસ્ટિક્સ અને ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સને તેમની કામગીરી નિયંત્રિત કરવા અને પ્રતિબંધિત વિસ્તારોથી દૂર રહેવા જણાવ્યું હતું. શુક્રવાર સુધીમાં, પોલીસ અહેવાલો મુજબ એફઆઈઆરની (પ્રથમ માહિતી અહેવાલ) સંખ્યા ૧૫ થઈ ગઈ છે, જેમાં સોમવારથી બુધવાર વચ્ચે થયેલી હિંસાના સંદર્ભમાં વધુ ચારનો સમાવેશ થાય છે. પોલીસના જણાવ્યા મુજબ આ હિંસામાં ઓછામાં ઓછા ૧૨૯ સુરક્ષાકર્મીઓ ઘાયલ થયા છે.
The state's case for firmnessसख्ती के पक्ष में राज्य का तर्कরাষ্ট্রের কঠোরতার যুক্তিप्रशासनाची कठोरतेची भूमिकाప్రభుత్వ కఠిన వైఖరికి వాదనકડકાઈ માટે રાજ્યની દલીલ
The authorities' case deserves a fair hearing. A demonstration that turns violent is not speech but assault, and the police say this one did. A police alert claimed that roughly 2,500 people with criminal antecedents had entered the crowd under cover of the protest — a figure carried in the source pack by a single newsroom, and therefore requiring caution. A Delhi Police inspector has pressed charges of rioting, assault on a public servant, deterring officers from performing their duty and attempt to murder over the march. No state can surrender its streets to violence, and personnel hurt in the line of duty are not an abstraction to be waved away. Entitlement to act, however, is not a licence to overreach.
अधिकारियों के तर्कों को निष्पक्ष रूप से सुना जाना चाहिए। जो प्रदर्शन हिंसक रूप ले लेता है, वह अभिव्यक्ति नहीं बल्कि हमला है, और पुलिस का कहना है कि इस प्रदर्शन में ऐसा ही हुआ। एक पुलिस अलर्ट में दावा किया गया कि विरोध-प्रदर्शन की आड़ में आपराधिक पृष्ठभूमि वाले लगभग 2,500 लोग भीड़ में घुस आए थे — यह आंकड़ा केवल एक न्यूज़रूम द्वारा स्रोत के रूप में प्रस्तुत किया गया है, और इसलिए इसे सावधानी से देखे जाने की आवश्यकता है। दिल्ली पुलिस के एक निरीक्षक ने मार्च को लेकर दंगा करने, लोक सेवक पर हमला करने, अधिकारियों को उनकी ड्यूटी करने से रोकने और हत्या के प्रयास के आरोप लगाए हैं। कोई भी राज्य अपनी सड़कों को हिंसा के हवाले नहीं कर सकता, और ड्यूटी के दौरान घायल हुए कर्मियों की अनदेखी नहीं की जा सकती। हालांकि, कार्रवाई करने का अधिकार, सीमा लांघने का लाइसेंस नहीं है।
কর্তৃপক্ষের যুক্তির একটি ন্যায্য শুনানি প্রাপ্য। যে বিক্ষোভ সহিংস রূপ নেয় তা কোনো মতপ্রকাশ নয় বরং আক্রমণ, এবং পুলিশ বলছে এই ক্ষেত্রে তা-ই ঘটেছে। একটি পুলিশ সতর্কবার্তায় দাবি করা হয়েছে যে, প্রায় ২,৫০০ জন অপরাধমূলক পটভূমির ব্যক্তি প্রতিবাদের আড়ালে ভিড়ের মধ্যে প্রবেশ করেছিল — এই পরিসংখ্যানটি কেবলমাত্র একটি নিউজরুমের সোর্স প্যাকে প্রচারিত হয়েছিল এবং তাই এই বিষয়ে সতর্কতা প্রয়োজন। দিল্লি পুলিশের একজন পরিদর্শক এই পদযাত্রাকে কেন্দ্র করে দাঙ্গা, সরকারি কর্মচারীর ওপর হামলা, কর্মকর্তাদের দায়িত্ব পালনে বাধা দেওয়া এবং খুনের চেষ্টার অভিযোগ দায়ের করেছেন। কোনো রাষ্ট্রই তার রাস্তাঘাটকে সহিংসতার কাছে সমর্পণ করতে পারে না, এবং দায়িত্ব পালনরত অবস্থায় আহত কর্মীরা এমন কোনো বিমূর্ত বিষয় নয় যাকে হেলায় উড়িয়ে দেওয়া যায়। তবে, পদক্ষেপ নেওয়ার অধিকার মানেই বাড়াবাড়ি করার লাইসেন্স নয়।
प्रशासनाच्या भूमिकेला योग्य ती दाद मिळायला हवी. हिंसक वळण घेणारे निदर्शन हे अभिव्यक्ती नसून हल्ला असतो आणि पोलिसांच्या मते या मोर्च्यात तसेच घडले. पोलिसांच्या एका सतर्कतेच्या सूचनेनुसार, सुमारे २,५०० गुन्हेगारी पार्श्वभूमी असलेले लोक निदर्शनांच्या आडून गर्दीत घुसले होते — हा आकडा एकाच वृत्तसंस्थेने दिला असल्यामुळे तो काळजीपूर्वक हाताळायला हवा. दिल्ली पोलिसांच्या एका निरीक्षकाने या मोर्च्याबाबत दंगल माजवणे, लोकसेवकावर हल्ला करणे, अधिकाऱ्यांना त्यांचे कर्तव्य बजावण्यापासून रोखणे आणि खुनाचा प्रयत्न करणे असे गुन्हे दाखल केले आहेत. कोणतेही राज्य आपले रस्ते हिंसाचाराच्या स्वाधीन करू शकत नाही आणि कर्तव्य बजावत असताना जखमी झालेले कर्मचारी ही केवळ दुर्लक्ष करण्याजोगी गोष्ट नाही. तथापि, कारवाई करण्याचा अधिकार म्हणजे अधिकारांचे उल्लंघन करण्याचा परवाना नव्हे.
అధికారుల వాదనను కూడా నిష్పక్షపాతంగా వినాలి. హింసాత్మకంగా మారే ప్రదర్శన వాక్ స్వాతంత్ర్యం కాదు, అది దాడి; ఈ ప్రదర్శన అలాగే జరిగిందని పోలీసులు చెబుతున్నారు. నిరసనల ముసుగులో నేర చరిత్ర ఉన్న సుమారు 2,500 మంది ఆ గుంపులోకి ప్రవేశించారని ఒక పోలీసు అలర్ట్ పేర్కొంది — అయితే ఈ సంఖ్యను ఒకే ఒక న్యూస్రూమ్ మాత్రమే ప్రసారం చేసినందున, దీనిని పరిగణనలోకి తీసుకునేటప్పుడు జాగ్రత్త వహించాలి. ఈ మార్చ్కు సంబంధించి అల్లర్లు, ప్రభుత్వ అధికారిపై దాడి, విధి నిర్వహణలో ఉన్న అధికారులను అడ్డుకోవడం, హత్యాయత్నం వంటి అభియోగాలను ఢిల్లీ పోలీసు ఇన్స్పెక్టర్ ఒకరు నమోదు చేశారు. ఏ ప్రభుత్వమూ తన వీధులను హింసకు అప్పగించలేదు, అలాగే విధి నిర్వహణలో గాయపడిన సిబ్బందిని ఉదాసీనంగా తీసిపారేయలేము. అయితే, చర్య తీసుకునే అధికారం ఉందన్నది పరిమితులు దాటి ప్రవర్తించడానికి లైసెన్స్ కాదు.
સત્તાવાળાઓની દલીલને યોગ્ય રીતે સાંભળવી જોઈએ. જે દેખાવ હિંસક સ્વરૂપ ધારણ કરે છે તે અભિવ્યક્તિ નથી પરંતુ હુમલો છે, અને પોલીસનું કહેવું છે કે આ કિસ્સામાં આવું જ બન્યું હતું. પોલીસ એલર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ગુનાહિત ઇતિહાસ ધરાવતા આશરે ૨,૫૦૦ લોકો વિરોધના ઓઠા હેઠળ ભીડમાં પ્રવેશ્યા હતા - એક એવો આંકડો જે માત્ર એક ન્યૂઝરૂમ દ્વારા ચલાવવામાં આવ્યો હતો, અને તેથી તેમાં સાવધાની રાખવાની જરૂર છે. દિલ્હી પોલીસના એક ઇન્સ્પેક્ટરે આ કૂચ અંગે રમખાણો, સરકારી કર્મચારી પર હુમલો, અધિકારીઓને તેમની ફરજ બજાવતા અટકાવવા અને હત્યાના પ્રયાસના આરોપો દાખલ કર્યા છે. કોઈપણ રાજ્ય પોતાના રસ્તાઓને હિંસાના હવાલે ન કરી શકે, અને ફરજ બજાવતા ઘાયલ થયેલા જવાનોને નજરઅંદાજ કરી શકાય નહીં. જોકે, કાર્યવાહી કરવાનો અધિકાર એ મર્યાદા ઓળંગવાનો પરવાનો નથી.
The price the citizen paysनागरिक द्वारा चुकाई जाने वाली कीमतনাগরিকদের যে মূল্য চোকাতে হয়नागरिकांना चुकवावी लागणारी किंमतపౌరుడు చెల్లిస్తున్న మూల్యంનાગરિકોએ ચૂકવવી પડતી કિંમત
Yet the counter-evidence is serious. Suspending mobile internet across parts of central Delhi is a blunt instrument that punishes uninvolved residents, workers and businesses alongside protesters; Software Freedom Law Centre has moved the Delhi High Court against the Centre's decision. The Central Reserve Police Force headquarters has itself sought an incident report from the Rapid Action Force over reported pellet-gun use during the July 20 protests. When attempt-to-murder charges are stacked on protesters even as the force reviews its own conduct, the asymmetry is hard to miss. Order enforced by darkness and buckshot is not order; it is fear wearing a uniform.
फिर भी, इसके विपरीत साक्ष्य गंभीर हैं। मध्य दिल्ली के कई हिस्सों में मोबाइल इंटरनेट को निलंबित करना एक ऐसा कुंद हथियार है जो प्रदर्शनकारियों के साथ-साथ असंबद्ध निवासियों, श्रमिकों और व्यवसायों को भी दंडित करता है; सॉफ्टवेयर फ्रीडम लॉ सेंटर ने केंद्र के फैसले के खिलाफ दिल्ली उच्च न्यायालय का रुख किया है। केंद्रीय रिजर्व पुलिस बल मुख्यालय ने खुद 20 जुलाई के विरोध-प्रदर्शनों के दौरान पैलेट-गन के कथित इस्तेमाल पर रैपिड एक्शन फोर्स से घटना की रिपोर्ट मांगी है। जब प्रदर्शनकारियों पर हत्या के प्रयास के आरोप थोपे जाते हैं, जबकि बल अपने ही आचरण की समीक्षा कर रहा होता है, तो इस विसंगति को नज़रअंदाज़ करना मुश्किल है। अंधेरे और छर्रों के बल पर थोपी गई व्यवस्था, व्यवस्था नहीं है; बल्कि यह वर्दी पहने हुए भय है।
তবুও এর পাল্টা প্রমাণগুলি যথেষ্ট গুরুতর। মধ্য দিল্লির বিভিন্ন অংশে মোবাইল ইন্টারনেট পরিষেবা বন্ধ করে দেওয়া একটি ভোঁতা অস্ত্র, যা বিক্ষোভকারীদের পাশাপাশি এর সাথে যুক্ত নয় এমন সাধারণ বাসিন্দা, কর্মী এবং ব্যবসা-বাণিজ্যকেও শাস্তি দেয়; সফটওয়্যার ফ্রিডম ল সেন্টার কেন্দ্রের এই সিদ্ধান্তের বিরুদ্ধে দিল্লি হাইকোর্টের দ্বারস্থ হয়েছে। ২০ জুলাইয়ের বিক্ষোভ চলাকালীন কথিত ছররা বন্দুক ব্যবহারের বিষয়ে সেন্ট্রাল রিজার্ভ পুলিশ ফোর্সের সদর দপ্তর নিজেই র্যাপিড অ্যাকশন ফোর্সের কাছে একটি ঘটনা-রিপোর্ট তলব করেছে। যখন পুলিশ বাহিনী নিজেদের আচরণেরই পর্যালোচনা করছে, ঠিক সেই সময়েই যখন বিক্ষোভকারীদের ওপর খুনের চেষ্টার অভিযোগ চাপিয়ে দেওয়া হয়, তখন এই বৈষম্যটি চোখে না পড়া কঠিন। অন্ধকার ও ছররা গুলির সাহায্যে চাপিয়ে দেওয়া শৃঙ্খলা কোনো শৃঙ্খলা নয়; তা হলো উর্দি পরিহিত ভয়।
असे असले तरी, विरोधातील पुरावेही तितकेच गंभीर आहेत. मध्य दिल्लीच्या काही भागांमध्ये मोबाईल इंटरनेट खंडित करणे हे एक बोथट हत्यार आहे, जे निदर्शकांसोबतच यात कोणताही सहभाग नसलेल्या रहिवाशांना, कामगारांना आणि व्यावसायिकांनाही शिक्षा देते; 'सॉफ्टवेअर फ्रीडम लॉ सेंटर'ने केंद्राच्या या निर्णयाविरोधात दिल्ली उच्च न्यायालयात धाव घेतली आहे. २० जुलैच्या निदर्शनांदरम्यान पेलेट गनच्या कथित वापराबद्दल 'केंद्रीय राखीव पोलीस दला'च्या (CRPF) मुख्यालयाने स्वतः 'रॅपिड ॲक्शन फोर्स'कडून घटना अहवाल मागवला आहे. एकीकडे दल स्वतःच्याच कृतीचे पुनरावलोकन करत असताना दुसरीकडे निदर्शकांवर खुनाच्या प्रयत्नाचे आरोप लादले जाणे, यातील विसंगती सहज लक्षात येण्यासारखी आहे. अंधार आणि छऱ्यांच्या बळावर लादलेली सुव्यवस्था ही सुव्यवस्था नसते; ती तर गणवेशातील भीती असते.
అయినప్పటికీ, దీనికి ప్రతివాదనగా ఉన్న ఆధారాలు తీవ్రమైనవి. సెంట్రల్ ఢిల్లీలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో మొబైల్ ఇంటర్నెట్ను నిలిపివేయడం అనేది ఒక మొరటు చర్య; ఇది నిరసనకారులతో పాటు ఏ పాపం ఎరుగని స్థానికులు, కార్మికులు, వ్యాపారాలను సైతం శిక్షిస్తుంది; కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయానికి వ్యతిరేకంగా 'సాఫ్ట్వేర్ ఫ్రీడమ్ లా సెంటర్' ఢిల్లీ హైకోర్టును ఆశ్రయించింది. జూలై 20 నిరసనల సమయంలో పెల్లెట్ గన్లను ఉపయోగించారన్న వార్తలపై, సెంట్రల్ రిజర్వ్ పోలీస్ ఫోర్స్ ప్రధాన కార్యాలయమే ర్యాపిడ్ యాక్షన్ ఫోర్స్ నుండి సంఘటన నివేదికను కోరింది. ఒకవైపు పోలీసు బలగాలు తమ సొంత ప్రవర్తనను సమీక్షించుకుంటూనే, మరోవైపు నిరసనకారులపై హత్యాయత్నం కేసులు మోపడంలోని అసమానతను గమనించకపోలేము. చీకటి, తూటాలతో అమలు చేసే శాంతిభద్రతలను శాంతిభద్రతలు అనరు; అది యూనిఫాం ధరించిన భయం.
છતાં, સામેના પુરાવાઓ ગંભીર છે. મધ્ય દિલ્હીના કેટલાક ભાગોમાં મોબાઇલ ઇન્ટરનેટ સ્થગિત કરવું એ એક આડેધડ પગલું છે જે વિરોધીઓની સાથે સાથે નિર્દોષ રહીશો, કામદારો અને વ્યવસાયોને પણ સજા આપે છે; સોફ્ટવેર ફ્રીડમ લો સેન્ટરે કેન્દ્રના આ નિર્ણય સામે દિલ્હી હાઈકોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યા છે. ૨૦ જુલાઈના વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પેલેટ ગનના ઉપયોગના અહેવાલો અંગે સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સના મુખ્યાલયે પોતે જ રેપિડ એક્શન ફોર્સ પાસે ઘટનાનો અહેવાલ માંગ્યો છે. જ્યારે દળ પોતાના જ વર્તનની સમીક્ષા કરી રહ્યું હોય ત્યારે દેખાવકારો પર હત્યાના પ્રયાસના આરોપો લગાવવામાં આવે, તો આ વિરોધાભાસ સ્પષ્ટપણે વર્તાઈ આવે છે. અંધકાર અને પેલેટના જોરે લદાયેલી વ્યવસ્થા એ વ્યવસ્થા નથી; તે ગણવેશ પહેરેલો ડર છે.
The courts step inअदालतों का हस्तक्षेपআদালতের হস্তক্ষেপन्यायालयांचा हस्तक्षेपకోర్టుల జోక్యంઅદાલતોની દરમિયાનગીરી
This is where institutions earn their standing. Chief Justice of India Surya Kant clarified in open court that no petition over alleged police excesses during the July 20 crackdown had yet been filed; within hours the Supreme Court agreed to take up pleas alleging police excesses on Monday. That is the system working as designed — grievance moving from the street to the bench rather than festering. The parallel plea before the Delhi High Court against the internet suspension, and the Central Reserve Police Force's internal review of pellet-gun use, together form a chain of accountability a mature democracy should welcome, not resent. The test now is whether these inquiries prove swift and candid, or dissolve into the familiar fog of pending files and forgotten reports.
यहीं पर संस्थाएं अपनी साख अर्जित करती हैं। भारत के मुख्य न्यायाधीश सूर्य कांत ने खुली अदालत में स्पष्ट किया कि 20 जुलाई की कार्रवाई के दौरान पुलिस की कथित ज्यादतियों को लेकर अभी तक कोई याचिका दायर नहीं की गई है; कुछ ही घंटों के भीतर सर्वोच्च न्यायालय सोमवार को पुलिस की कथित ज्यादतियों का आरोप लगाने वाली याचिकाओं पर सुनवाई के लिए सहमत हो गया। यह प्रणाली उसी तरह काम कर रही है जिसके लिए इसे बनाया गया है — शिकायतें सड़क पर नासूर बनने के बजाय न्यायपीठ तक पहुंच रही हैं। इंटरनेट निलंबन के खिलाफ दिल्ली उच्च न्यायालय के समक्ष समानांतर याचिका, और पैलेट-गन के इस्तेमाल की केंद्रीय रिजर्व पुलिस बल की आंतरिक समीक्षा, एक साथ जवाबदेही की एक ऐसी श्रृंखला बनाते हैं जिसका एक परिपक्व लोकतंत्र को स्वागत करना चाहिए, न कि विरोध। अब कसौटी यह है कि क्या ये जांचें त्वरित और निष्पक्ष साबित होती हैं, या लंबित फाइलों और भुला दी गई रिपोर्टों के परिचित धुंधलके में विलीन हो जाती हैं।
ঠিক এখানেই প্রতিষ্ঠানগুলি তাদের মর্যাদা অর্জন করে। ভারতের প্রধান বিচারপতি সূর্য কান্ত প্রকাশ্য আদালতে স্পষ্ট করে দিয়েছিলেন যে ২০ জুলাইয়ের পুলিশি অভিযানের সময় কথিত বাড়াবাড়ির বিষয়ে এখনও কোনো আবেদন দায়ের করা হয়নি; এর কয়েক ঘণ্টার মধ্যেই সুপ্রিম কোর্ট সোমবারে পুলিশের কথিত বাড়াবাড়ির অভিযোগ সংক্রান্ত আবেদনগুলি গ্রহণ করতে সম্মত হয়। এভাবেই ব্যবস্থা তার নিজস্ব নিয়মে কাজ করছে — ক্ষোভ রাস্তায় পুঞ্জীভূত হয়ে না থেকে আদালতের বেঞ্চের দিকে অগ্রসর হচ্ছে। ইন্টারনেট বন্ধের বিরুদ্ধে দিল্লি হাইকোর্টে সমান্তরাল আবেদন এবং ছররা বন্দুক ব্যবহারের বিষয়ে সেন্ট্রাল রিজার্ভ পুলিশ ফোর্সের অভ্যন্তরীণ পর্যালোচনা, একত্রে জবাবদিহির এমন একটি শৃঙ্খল তৈরি করে যা একটি পরিণত গণতন্ত্রের স্বাগত জানানো উচিত, ক্ষুব্ধ হওয়া নয়। এখন পরীক্ষা হলো এই যে, এই তদন্তগুলি দ্রুত ও স্পষ্ট প্রমাণিত হবে, নাকি বিচারাধীন ফাইল এবং বিস্মৃত প্রতিবেদনের সেই পরিচিত কুয়াশার মধ্যে বিলীন হয়ে যাবে।
येथेच संस्था त्यांची प्रतिष्ठा कमावतात. भारताचे सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांनी खुल्या न्यायालयात स्पष्ट केले की २० जुलैच्या कारवाईदरम्यान कथित पोलीस अत्याचाराबाबत अद्याप कोणतीही याचिका दाखल करण्यात आलेली नाही; काही तासांतच सर्वोच्च न्यायालयाने सोमवारी पोलिसांच्या कथित अत्याचाराची तक्रार करणाऱ्या याचिकांवर सुनावणी घेण्याचे मान्य केले. ही अशा व्यवस्थेची प्रचिती आहे जी अपेक्षेनुसार काम करत आहे — जिथे तक्रार रस्त्यावर खदखदत राहण्याऐवजी न्यायपीठाकडे जाते. इंटरनेट बंदीविरुद्ध दिल्ली उच्च न्यायालयासमोर असलेली समांतर याचिका आणि पेलेट गनच्या वापराबद्दल 'केंद्रीय राखीव पोलीस दला'चे अंतर्गत पुनरावलोकन, या सर्व गोष्टी मिळून उत्तरदायित्वाची एक साखळी तयार करतात; एका प्रगल्भ लोकशाहीने याचे स्वागतच करायला हवे, तिरस्कार नाही. या चौकशा जलद आणि पारदर्शक ठरतात, की प्रलंबित फायली आणि विसरलेल्या अहवालांच्या नेहमीच्या धुक्यात विरघळून जातात, हीच आता खरी कसोटी आहे.
ఇక్కడే వ్యవస్థలు తమ గౌరవాన్ని నిలబెట్టుకుంటాయి. జూలై 20 అణచివేత సమయంలో పోలీసులు మితిమీరి వ్యవహరించారన్న ఆరోపణలపై ఇంకా ఎలాంటి పిటిషన్ దాఖలు కాలేదని భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ ఓపెన్ కోర్టులో స్పష్టం చేశారు; ఆ కొద్ది గంటల్లోనే, సోమవారం నాడు పోలీసుల ఆగడాలపై వచ్చిన పిటిషన్లను విచారించేందుకు సుప్రీంకోర్టు అంగీకరించింది. ఇది ఒక వ్యవస్థ తాను నిర్దేశించుకున్నట్లుగా పనిచేయడమే — వివాదం వీధుల్లో రగులుతూ ఉండిపోకుండా న్యాయస్థానానికి చేరడం. ఇంటర్నెట్ నిలిపివేతకు వ్యతిరేకంగా ఢిల్లీ హైకోర్టులో దాఖలైన మరో పిటిషన్, పెల్లెట్ గన్ వాడకంపై సెంట్రల్ రిజర్వ్ పోలీస్ ఫోర్స్ అంతర్గత సమీక్ష... ఇవన్నీ కలిసి ఒక జవాబుదారీతనాన్ని నిర్మిస్తున్నాయి, దీనిని ఒక పరిణతి చెందిన ప్రజాస్వామ్యం స్వాగతించాలే తప్ప వ్యతిరేకించకూడదు. ఈ విచారణలు వేగంగా, నిజాయితీగా జరుగుతాయా, లేక పెండింగ్ ఫైళ్లు, మరుగునపడిన నివేదికల పొగమంచులో కలిసిపోతాయా అన్నదే ఇప్పుడు అసలు పరీక్ష.
અહીં જ સંસ્થાઓ તેમની શાખ ઊભી કરે છે. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તે ખુલ્લી અદાલતમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ૨૦ જુલાઈની કડક કાર્યવાહી દરમિયાન કથિત પોલીસ દમન અંગે હજુ સુધી કોઈ અરજી દાખલ કરવામાં આવી નથી; ગણતરીના કલાકોમાં જ સુપ્રીમ કોર્ટ સોમવારે પોલીસ દમનનો આક્ષેપ કરતી અરજીઓ હાથ ધરવા સંમત થઈ હતી. આ સિસ્ટમ તેની નિર્ધારિત રીતે કામ કરી રહી હોવાનું પ્રમાણ છે — જ્યાં ફરિયાદો રસ્તાઓ પર વણસવાના બદલે ન્યાયપીઠ સુધી પહોંચે છે. ઇન્ટરનેટ સસ્પેન્શન સામે દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં સમાંતર અરજી અને પેલેટ ગનના ઉપયોગ અંગે સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સની આંતરિક સમીક્ષા, બંને મળીને જવાબદારીની એક એવી સાંકળ રચે છે જેને પરિપક્વ લોકશાહીએ આવકારવી જોઈએ, નહિ કે તેનો વિરોધ કરવો જોઈએ. હવે કસોટી એ વાતની છે કે શું આ તપાસ ઝડપી અને નિખાલસ સાબિત થશે કે પછી પડતર ફાઇલો અને ભૂલાઈ ગયેલા અહેવાલોના પરિચિત ધુમ્મસમાં વિલીન થઈ જશે.
A charter for policing dissentअसहमति को नियंत्रित करने का घोषणापत्रভিন্নমত মোকাবিলার একটি সনদअसहमती हाताळण्याची आचारसंहिताఅసమ్మతిని అదుపు చేసే విధానంઅસંમતિના નિયમન માટેની રૂપરેખા
The way forward is neither indulgence nor iron. First, any internet suspension must be proportionate, time-bound, geographically narrow, publicly reasoned and open to prompt judicial review, not a blanket blackout by fiat. Second, pellet guns should not become a casual crowd-control tool in the national capital; the Central Reserve Police Force's incident report should address when, why and under whose authority they were used. Third, the FIRs — reported at 15, with attempt to murder among the charges — must be tested against evidence, distinguishing violent conduct from mere presence, so that genuine violence is punished and peaceful dissent is not criminalised. The right to protest and the duty to keep the peace are not enemies; a confident republic holds both without dimming the lights.
आगे का रास्ता न तो नरमी का है और न ही लोहे की सख्ती का। पहला, कोई भी इंटरनेट निलंबन आनुपातिक, समयबद्ध, भौगोलिक रूप से सीमित, सार्वजनिक रूप से तर्कसंगत और त्वरित न्यायिक समीक्षा के लिए खुला होना चाहिए, न कि फरमान द्वारा थोपा गया पूर्ण ब्लैकआउट। दूसरा, राष्ट्रीय राजधानी में पैलेट गन भीड़-नियंत्रण का एक सामान्य साधन नहीं बननी चाहिए; केंद्रीय रिजर्व पुलिस बल की घटना रिपोर्ट में इस बात का जवाब होना चाहिए कि उनका उपयोग कब, क्यों और किसके अधिकार से किया गया। तीसरा, 15 बताई जा रही एफआईआर — जिनमें हत्या के प्रयास के आरोप भी शामिल हैं — को साक्ष्यों की कसौटी पर परखा जाना चाहिए, जिसमें हिंसक आचरण को केवल उपस्थिति से अलग किया जाए, ताकि वास्तविक हिंसा को दंडित किया जा सके और शांतिपूर्ण असहमति को अपराध न माना जाए। विरोध करने का अधिकार और शांति बनाए रखने का कर्तव्य दुश्मन नहीं हैं; एक आत्मविश्वासी गणतंत्र रोशनी को कम किए बिना दोनों को साध कर रखता है।
সামনের পথ প্রশ্রয় বা লৌহকঠিন কঠোরতা—কোনোটিই নয়। প্রথমত, ইন্টারনেট স্থগিত রাখার যেকোনো পদক্ষেপ হতে হবে আনুপাতিক, সময়সীমাবদ্ধ, ভৌগলিকভাবে সংকীর্ণ, প্রকাশ্যে যুক্তিসঙ্গত এবং দ্রুত বিচার বিভাগীয় পর্যালোচনার জন্য উন্মুক্ত; কোনো নির্দেশের মাধ্যমে নির্বিচারে ব্ল্যাকআউট নয়। দ্বিতীয়ত, জাতীয় রাজধানীতে ছররা বন্দুক যেন ভিড় নিয়ন্ত্রণের কোনো সাধারণ হাতিয়ারে পরিণত না হয়; সেন্ট্রাল রিজার্ভ পুলিশ ফোর্সের ঘটনা-প্রতিবেদনে উল্লেখ থাকা উচিত যে, সেগুলি কখন, কেন এবং কার কর্তৃত্বে ব্যবহৃত হয়েছিল। তৃতীয়ত, ১৫টি বলে নির্দেশিত যে এফআইআরগুলি দায়ের হয়েছে, যার মধ্যে খুনের চেষ্টার অভিযোগও রয়েছে, সেগুলিকে প্রমাণের কষ্টিপাথরে যাচাই করতে হবে, যাতে কেবলমাত্র উপস্থিত থাকা থেকে সহিংস আচরণকে আলাদা করা যায়। এর ফলে প্রকৃত সহিংসতা শাস্তি পাবে এবং শান্তিপূর্ণ ভিন্নমতকে অপরাধ হিসেবে গণ্য করা হবে না। প্রতিবাদ করার অধিকার এবং শান্তি বজায় রাখার কর্তব্য একে অপরের শত্রু নয়; একটি আত্মবিশ্বাসী প্রজাতন্ত্র আলো না নিভিয়েই এই উভয়টিকেই ধারণ করে।
यापुढील मार्ग अतिसवलतीचाही असू नये किंवा पोलादी कठोरतेचाही. पहिले, कोणतीही इंटरनेट बंदी ही प्रमाणित, वेळ-मर्यादित, भौगोलिकदृष्ट्या मर्यादित, सार्वजनिकरित्या सकारण आणि तत्काळ न्यायालयीन पुनरावलोकनासाठी खुली असली पाहिजे; हुकूमशाही पद्धतीने लादलेला सरसकट अंधार असू नये. दुसरे, राष्ट्रीय राजधानीत पेलेट गन हे गर्दीवर नियंत्रण मिळवण्याचे साधे साधन बनता कामा नये; 'केंद्रीय राखीव पोलीस दला'च्या घटना अहवालात त्यांचा वापर केव्हा, का आणि कोणाच्या अधिकाराखाली करण्यात आला, हे स्पष्ट व्हायला हवे. तिसरे, दाखल झालेले १५ एफआयआर — ज्यात खुनाच्या प्रयत्नासारख्या आरोपांचा समावेश आहे — पुराव्यांच्या आधारावर तपासले गेले पाहिजेत. केवळ उपस्थित असणे आणि हिंसक वर्तन करणे यातील फरक ओळखायला हवा, जेणेकरून खऱ्या हिंसाचाराला शिक्षा होईल आणि शांततापूर्ण असहमती गुन्हेगारी ठरवली जाणार नाही. निषेध करण्याचा अधिकार आणि शांतता राखण्याचे कर्तव्य हे एकमेकांचे शत्रू नाहीत; एक आत्मविश्वासपूर्ण प्रजासत्ताक अंधार न करता या दोन्ही गोष्टी जपतो.
ముందున్న మార్గం మితిమీరిన స్వేచ్ఛ ఇవ్వడం కాదు, అలాగని ఉక్కుపాదం మోపడమూ కాదు. మొదటిది, ఏ ఇంటర్నెట్ నిలిపివేత అయినా సహేతుకంగా, సమయానుకూలంగా, భౌగోళికంగా పరిమితమై ఉండాలి. దానికి బహిరంగ కారణాలు చెప్పాలి మరియు తక్షణ న్యాయ సమీక్షకు లోబడి ఉండాలి, అంతేతప్ప ఏకపక్షంగా చీకట్లోకి నెట్టేయకూడదు. రెండవది, దేశ రాజధానిలో జనసమూహాన్ని అదుపు చేయడానికి పెల్లెట్ గన్లు ఒక సాధారణ సాధనంగా మారకూడదు; వాటిని ఎప్పుడు, ఎందుకు, ఎవరి ఆదేశాల మేరకు ఉపయోగించారనే దానిపై సెంట్రల్ రిజర్వ్ పోలీస్ ఫోర్స్ సంఘటన నివేదిక సమాధానం చెప్పాలి. మూడవది, నమోదైన 15 ఎఫ్ఐఆర్లను — అందులో ఉన్న హత్యాయత్నం ఆరోపణలతో సహా — సాక్ష్యాధారాలతో పరీక్షించాలి. హింసాత్మక ప్రవర్తనను, కేవలం అక్కడ ఉండటాన్ని వేరుచేసి చూడాలి, తద్వారా నిజమైన హింసను శిక్షించాలి మరియు శాంతియుత అసమ్మతిని నేరంగా పరిగణించకూడదు. నిరసన తెలిపే హక్కు, శాంతిని కాపాడాల్సిన బాధ్యత ఒకదానికొకటి శత్రువులు కావు; ఆత్మవిశ్వాసం ఉన్న ఒక రిపబ్లిక్, చీకట్లు కమ్మకుండానే ఈ రెండింటినీ కాపాడుకుంటుంది.
આગળનો રસ્તો ન તો વધારે પડતી છૂટછાટનો છે ન તો લોખંડી કડકાઈનો. પ્રથમ, કોઈપણ ઇન્ટરનેટ સસ્પેન્શન પ્રમાણસર, સમયબદ્ધ, ભૌગોલિક રીતે મર્યાદિત, જાહેર તર્કબદ્ધ અને ત્વરિત ન્યાયિક સમીક્ષા માટે ખુલ્લું હોવું જોઈએ, નહીં કે કોઈ ફરમાન દ્વારા સંપૂર્ણ બ્લેકઆઉટ. બીજું, રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં પેલેટ ગન ભીડને નિયંત્રિત કરવાનું સાધારણ હથિયાર ન બનવું જોઈએ; સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સના ઘટના અહેવાલમાં તેનો ઉપયોગ ક્યારે, શા માટે અને કોની સત્તા હેઠળ કરવામાં આવ્યો હતો તેનો ખુલાસો થવો જોઈએ. ત્રીજું, એફઆઈઆર — જે ૧૫ હોવાનું નોંધાયું છે અને તેમાં હત્યાના પ્રયાસના આરોપો પણ સામેલ છે — તેની પુરાવાઓ સાથે ચકાસણી થવી જોઈએ, જેથી હિંસક વર્તન અને માત્ર હાજરી વચ્ચે ભેદ પારખી શકાય. આથી સાચી હિંસાને સજા મળે અને શાંતિપૂર્ણ અસંમતિને ગુનો ન ગણવામાં આવે. વિરોધ કરવાનો અધિકાર અને શાંતિ જાળવવાની ફરજ એકબીજાના દુશ્મન નથી; એક આત્મવિશ્વાસથી ભરેલું પ્રજાસત્તાક અંધારપટ સર્જ્યા વિના આ બંનેનું પાલન કરે છે.
Order enforced by darkness and buckshot is not order; it is fear wearing a uniform.अंधेरे और छर्रों के बल पर थोपी गई व्यवस्था, व्यवस्था नहीं है; बल्कि यह वर्दी पहने हुए भय है।অন্ধকার ও ছররা গুলির সাহায্যে চাপিয়ে দেওয়া শৃঙ্খলা কোনো শৃঙ্খলা নয়; তা হলো উর্দি পরিহিত ভয়।अंधार आणि छऱ्यांच्या बळावर लादलेली सुव्यवस्था ही सुव्यवस्था नसते; ती तर गणवेशातील भीती असते.చీకటి, తూటాలతో అమలు చేసే శాంతిభద్రతలను శాంతిభద్రతలు అనరు; అది యూనిఫాం ధరించిన భయం.અંધકાર અને પેલેટના જોરે લદાયેલી વ્યવસ્થા એ વ્યવસ્થા નથી; તે ગણવેશ પહેરેલો ડર છે.
What this editorial rests on
Drawn from our live multi-newsroom feed — read the reporting at source.
An editorial is the considered opinion of the Pulse Bharat desk, argued from the sourced reporting above and written under our published persona, बेबाक. We name institutions, not parties. If we are wrong, we will say so. How we work →