बेबाक · Editorial
Force, proportion and dissent: policing the street within the lawबल, अनुपात और असहमति: कानून के दायरे में सड़क की पुलिसिंगবলপ্রয়োগ, আনুপাতিকতা এবং ভিন্নমত: আইনের গণ্ডিতে রাজপথ নিয়ন্ত্রণबळ, तारतम्य आणि असहमती: कायद्याच्या चौकटीत रस्त्यावरील पोलिसिंगబలప్రయోగం, మోతాదు, అసమ్మతి: చట్టపరిధిలోనే పహారాબળપ્રયોગ, પ્રમાણભાન અને વિરોધ: કાયદાની મર્યાદામાં માર્ગો પર પોલીસ કાર્યવાહી
When police firing at student protesters is followed by reports that a paramilitary force barred pellet guns and shock weapons after 'unjustified' force, the republic must relearn proportion.जब छात्र प्रदर्शनकारियों पर पुलिस फायरिंग के बाद यह खबर आती है कि 'अनुचित' बल प्रयोग के बाद एक अर्धसैनिक बल ने पैलेट गन और शॉक हथियारों पर रोक लगा दी है, तो इस गणतंत्र को अनुपात का पाठ फिर से सीखना होगा।ছাত্র বিক্ষোভকারীদের ওপর পুলিশের গুলিবর্ষণের পর যখন খবর আসে যে আধাসামরিক বাহিনী 'অযৌক্তিক' বলপ্রয়োগের কারণে পেলেট গান এবং শক অস্ত্র নিষিদ্ধ করেছে, তখন প্রজাতন্ত্রকে অবশ্যই আনুপাতিকতার পাঠ নতুন করে শিখতে হবে।विद्यार्थी आंदोलकांवर पोलिसांचा गोळीबार आणि 'असमर्थनीय' बळवापरानंतर एका निमलष्करी दलाकडून पेलेट गन आणि शॉक शस्त्रास्त्रांवर बंदी घातली जाण्याच्या बातम्या समोर येतात, तेव्हा प्रजासत्ताकाला तारतम्याचा धडा नव्याने गिरवण्याची गरज असते.విద్యార్థి ఆందోళనకారులపై పోలీసుల కాల్పుల నేపథ్యంలో, 'అసమంజసమైన' బలప్రయోగం తర్వాత ఒక పారామిలటరీ దళం పెల్లెట్ గన్లను, షాక్ ఆయుధాలను నిషేధించిందన్న వార్తలు వస్తున్నప్పుడు, ఈ గణతంత్రం తగిన మోతాదు గురించి మళ్లీ నేర్చుకోవాలి.જ્યારે વિરોધ કરતા વિદ્યાર્થીઓ પર પોલીસ ગોળીબાર બાદ એવા અહેવાલો આવે કે 'અનુચિત' બળપ્રયોગ પછી એક અર્ધલશ્કરી દળે પેલેટ ગન અને શૉક વેપન્સ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે, ત્યારે પ્રજાસત્તાકે પ્રમાણભાનનો પાઠ ફરી શીખવો જ રહ્યો.
What has happenedक्या हुआ हैকী ঘটেছেकाय घडले आहेఏమి జరిగింది?શું બન્યું છે
Over the past week the policing of protest has become the story. In Bihar, AISA called a Bihar Bandh on July 25 against a police lathi charge on protesting students amid protests over an alleged NEET paper leak; in Jehanabad, police had to open 20 to 30 rounds of fire after protesters pelted stones at the District Magistrate's official residence. In Delhi, following outrage over the Jantar Mantar protest, sources said the Rapid Action Force banned pellet guns and shock weapons, and that its Inspector General told personnel the 'excessive use of force' was 'unjustified'. In Delhi too, leaders who gathered in support of young protestors were arrested and granted bail. Read together, these are not isolated episodes but a pattern in how the state meets young citizens on the street.
पिछले एक सप्ताह में विरोध प्रदर्शनों की पुलिसिंग चर्चा का विषय बन गई है। बिहार में, कथित नीट पेपर लीक पर हो रहे विरोध प्रदर्शनों के बीच छात्रों पर हुए पुलिस लाठीचार्ज के खिलाफ आइसा ने 25 जुलाई को बिहार बंद का आह्वान किया; जहानाबाद में, जिलाधिकारी के आधिकारिक आवास पर प्रदर्शनकारियों द्वारा पथराव करने के बाद पुलिस को 20 से 30 राउंड फायरिंग करनी पड़ी। दिल्ली में, जंतर-मंतर पर हुए विरोध प्रदर्शन पर आक्रोश के बाद, सूत्रों ने बताया कि रैपिड एक्शन फोर्स ने पैलेट गन और शॉक हथियारों पर प्रतिबंध लगा दिया, और इसके महानिरीक्षक ने जवानों से कहा कि 'अत्यधिक बल का प्रयोग' 'अनुचित' था। दिल्ली में भी, युवा प्रदर्शनकारियों के समर्थन में एकत्र हुए नेताओं को गिरफ्तार किया गया और उन्हें जमानत दे दी गई। इन सभी घटनाओं को एक साथ देखने पर, ये अलग-थलग मामले नहीं हैं, बल्कि यह एक पैटर्न है कि राज्य सड़क पर युवा नागरिकों से कैसे पेश आता है।
গত এক সপ্তাহে বিক্ষোভ দমনে পুলিশের ভূমিকাই মূল খবর হয়ে উঠেছে। বিহারে, নিট (NEET) পরীক্ষার প্রশ্নপত্র ফাঁসের অভিযোগের প্রতিবাদ চলাকালীন আন্দোলনরত ছাত্রদের ওপর পুলিশের লাঠিচার্জের প্রতিবাদে আইসা (AISA) ২৫শে জুলাই বিহার বন্ধের ডাক দেয়; জেহানাবাদে, জেলাশাসকের সরকারি বাসভবনে বিক্ষোভকারীরা পাথর ছুঁড়লে পুলিশকে ২০ থেকে ৩০ রাউন্ড গুলি চালাতে হয়। দিল্লিতে, যন্তর মন্তরের বিক্ষোভ নিয়ে ক্ষোভের পর, সূত্র জানায় যে র্যাপিড অ্যাকশন ফোর্স পেলেট গান এবং শক অস্ত্র নিষিদ্ধ করেছে এবং এর ইন্সপেক্টর জেনারেল কর্মীদের বলেছেন যে 'অতিরিক্ত বলপ্রয়োগ' ছিল 'অযৌক্তিক'। দিল্লিতেও, তরুণ বিক্ষোভকারীদের সমর্থনে জড়ো হওয়া নেতাদের গ্রেপ্তার করা হয়েছিল এবং পরে তাঁরা জামিন পান। সামগ্রিকভাবে দেখলে, এগুলো কোনো বিচ্ছিন্ন ঘটনা নয়, বরং রাজপথে তরুণ নাগরিকদের মোকাবিলায় এটি রাষ্ট্রের একটি সুনির্দিষ্ট ধরন।
गेल्या आठवड्याभरात आंदोलनांवर पोलिसांकडून केली जाणारी कारवाई हा चर्चेचा मुख्य विषय बनला आहे. बिहारमध्ये 'नीट' (NEET) पेपरफुटीच्या आरोपांवरून आंदोलन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांवर झालेल्या लाठीचार्जच्या निषेधार्थ आयसाने (AISA) २५ जुलै रोजी बिहार बंदची हाक दिली; जहानाबादमध्ये जिल्हाधिकाऱ्यांच्या अधिकृत निवासस्थानावर आंदोलकांनी दगडफेक केल्यानंतर पोलिसांना २० ते ३० फैरी झाडाव्या लागल्या. दिल्लीत जंतरमंतरवरील आंदोलनावरून झालेल्या संतापानंतर, रॅपिड ॲक्शन फोर्सने (Rapid Action Force) पेलेट गन आणि शॉक शस्त्रास्त्रांवर बंदी घातल्याची माहिती सूत्रांनी दिली, तसेच त्यांच्या महानिरीक्षकांनी जवानांना सांगितले की 'बळाचा अतिवापर' हा 'असमर्थनीय' होता. दिल्लीतही तरुण आंदोलकांच्या समर्थनार्थ जमलेल्या नेत्यांना अटक करून नंतर जामीन देण्यात आला. या सर्व घटनांकडे एकत्रित पाहिल्यास, या केवळ तुरळक घटना नसून, राज्ययंत्रणा रस्त्यावर उतरलेल्या तरुण नागरिकांना कशा प्रकारे सामोरी जाते, याची एक पद्धतच दिसून येते.
గత వారం రోజులుగా నిరసనలపై పోలీసుల పహారా ఒక ప్రధానాంశంగా మారింది. బీహార్లో, నీట్ పేపర్ లీకేజీ ఆరోపణల నిరసనల మధ్య విద్యార్థులపై జరిగిన పోలీసు లాఠీఛార్జికి వ్యతిరేకంగా ఐసా జులై 25న బీహార్ బంద్కు పిలుపునిచ్చింది; జెహనాబాద్లో, జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ అధికారిక నివాసంపై ఆందోళనకారులు రాళ్లు రువ్వడంతో పోలీసులు 20 నుంచి 30 రౌండ్ల కాల్పులు జరపాల్సి వచ్చింది. ఢిల్లీలో, జంతర్ మంతర్ నిరసనపై రేగిన ఆగ్రహం అనంతరం, ర్యాపిడ్ యాక్షన్ ఫోర్స్ పెల్లెట్ గన్లను, షాక్ ఆయుధాలను నిషేధించిందని, 'అధిక బలప్రయోగం' అసమంజసమని దాని ఇన్స్పెక్టర్ జనరల్ సిబ్బందికి చెప్పారని సంబంధిత వర్గాలు తెలిపాయి. ఢిల్లీలో కూడా యువ ఆందోళనకారులకు మద్దతుగా గుమిగూడిన నాయకులను అరెస్టు చేశారు, అనంతరం వారికి బెయిల్ మంజూరు చేశారు. వీటన్నింటిని కలిపి చూస్తే, ఇవి విడివిడిగా జరిగిన ఘటనలు కావు, వీధుల్లోకి వచ్చిన యువ పౌరులను రాజ్యం ఎలా ఎదుర్కొంటుందో తెలిపే ఒక ధోరణి.
પાછલા સપ્તાહ દરમિયાન વિરોધ પ્રદર્શનો પર પોલીસની કાર્યવાહી ચર્ચાનો વિષય બની છે. બિહારમાં, કથિત નીટ (NEET) પેપર લીક મામલે વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ પર પોલીસના લાઠીચાર્જના વિરોધમાં આઇસાએ (AISA) ૨૫ જુલાઈએ બિહાર બંધનું એલાન આપ્યું હતું; જહાનાબાદમાં, જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટના સત્તાવાર નિવાસસ્થાને દેખાવકારોએ પથ્થરમારો કર્યા પછી પોલીસે ૨૦ થી ૩૦ રાઉન્ડ ગોળીબાર કરવો પડ્યો હતો. દિલ્હીમાં, જંતર મંતરના વિરોધ પ્રદર્શન અંગેના આક્રોશ બાદ, સૂત્રોએ જણાવ્યું કે રેપિડ એક્શન ફોર્સ દ્વારા પેલેટ ગન અને શૉક વેપન્સ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, અને તેના ઇન્સ્પેક્ટર જનરલે જવાનોને જણાવ્યું કે 'બળનો વધુ પડતો ઉપયોગ' 'અનુચિત' હતો. દિલ્હીમાં પણ, યુવા દેખાવકારોના સમર્થનમાં એકઠા થયેલા નેતાઓની ધરપકડ કરવામાં આવી અને તેમને જામીન આપવામાં આવ્યા. આ તમામ ઘટનાઓને એકસાથે જોતાં, આ કોઈ છૂટીછવાઈ ઘટનાઓ નથી, પરંતુ રાજ્ય રસ્તા પર ઊતરેલા યુવા નાગરિકો સાથે કેવી રીતે વર્તે છે તેની એક પેટર્ન છે.
The core tensionमुख्य द्वंद्वমূল দ্বন্দ্বमुख्य पेचమూల ఘర్షణમૂળભૂત તણાવ
Every republic must hold two duties at once. The first is order: a District Magistrate's residence under stone-pelting is a breakdown of public peace, and the police who stand between a crowd and property are owed both backing and clear rules. The second is liberty: the right to assemble is not a privilege granted in calm weather and withdrawn in a storm. A crowd that turns violent forfeits the protection of peaceful assembly; but the answer to disorder must be measured, graded and answerable, not a reflex for the harshest instrument at hand. The question is never whether force may be used, but how much, by whom, and under what accountability.
प्रत्येक गणतंत्र को एक साथ दो कर्तव्यों का निर्वहन करना होता है। पहला है व्यवस्था: जिलाधिकारी के आवास पर पथराव सार्वजनिक शांति का भंग होना है, और जो पुलिस भीड़ और संपत्ति के बीच खड़ी होती है, उसे समर्थन और स्पष्ट नियम दोनों दिए जाने चाहिए। दूसरा है स्वतंत्रता: इकट्ठा होने का अधिकार कोई ऐसा विशेषाधिकार नहीं है जो शांत मौसम में दिया जाए और तूफान आने पर वापस ले लिया जाए। जो भीड़ हिंसक हो जाती है, वह शांतिपूर्ण सभा के संरक्षण को खो देती है; लेकिन अव्यवस्था का जवाब नपा-तुला, क्रमिक और जवाबदेह होना चाहिए, न कि सबसे कठोर साधन का इस्तेमाल करने की कोई सहज प्रतिक्रिया। प्रश्न यह कभी नहीं होता कि बल प्रयोग किया जा सकता है या नहीं, बल्कि यह होता है कि कितना, किसके द्वारा, और किस जवाबदेही के तहत।
প্রতিটি প্রজাতন্ত্রকে একই সঙ্গে দুটি দায়িত্ব পালন করতে হয়। প্রথমটি হলো শৃঙ্খলা: জেলাশাসকের বাসভবনে পাথর ছোঁড়া জনশান্তি ভঙ্গেরই শামিল, এবং ভিড় ও সম্পত্তির মাঝে ঢাল হয়ে দাঁড়ানো পুলিশের জন্য পূর্ণ সমর্থন ও সুনির্দিষ্ট নিয়মাবলি দুই-ই প্রয়োজন। দ্বিতীয়টি হলো স্বাধীনতা: সমবেত হওয়ার অধিকার এমন কোনো সুযোগ নয় যা শান্ত আবহাওয়ায় প্রদান করা হবে এবং ঝড়ের সময় কেড়ে নেওয়া হবে। একটি ভিড় যখন সহিংস হয়ে ওঠে, তখন তারা শান্তিপূর্ণ সমাবেশের সুরক্ষাকবচ হারায়; কিন্তু বিশৃঙ্খলার জবাব হতে হবে পরিমিত, পর্যায়ক্রমিক এবং জবাবদিহিমূলক, হাতের কাছে থাকা কঠোরতম অস্ত্রের অন্ধ প্রয়োগ নয়। প্রশ্নটি কখনও এই নয় যে বলপ্রয়োগ করা যাবে কি না, বরং কতটা করা হবে, কার দ্বারা হবে এবং কী ধরনের জবাবদিহিতার অধীনে হবে।
प्रत्येक प्रजासत्ताकाला एकाच वेळी दोन कर्तव्ये पार पाडावी लागतात. पहिले म्हणजे सुव्यवस्था: जिल्हाधिकाऱ्यांच्या निवासस्थानावर होणारी दगडफेक हे सार्वजनिक शांततेचे उल्लंघन आहे, आणि जमाव व सार्वजनिक मालमत्ता यांच्यात उभे राहणाऱ्या पोलिसांना पाठबळ आणि स्पष्ट नियम या दोन्ही गोष्टींची आवश्यकता असते. दुसरे कर्तव्य म्हणजे स्वातंत्र्य: एकत्र येण्याचा अधिकार ही केवळ शांततेच्या काळात दिली जाणारी आणि वादळात काढून घेतली जाणारी सवलत नाही. हिंसक वळण घेणारा जमाव शांततापूर्ण एकत्र येण्याच्या अधिकाराच्या संरक्षणास मुकतो; परंतु अशा अशांततेला दिले जाणारे उत्तर हे मोजके, टप्प्याटप्प्याचे आणि उत्तरदायी असले पाहिजे, केवळ हाताशी असलेल्या अत्यंत कठोर शस्त्राचा त्वरित वापर नसावा. प्रश्न बळाचा वापर करावा की नाही हा नसून, ते किती, कोणी आणि कोणत्या उत्तरदायित्वाखाली वापरावे, हा आहे.
ప్రతి గణతంత్రం ఒకేసారి రెండు బాధ్యతలను నిర్వర్తించాలి. మొదటిది శాంతిభద్రతలు: జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ నివాసంపై రాళ్లు రువ్వడం ప్రజా శాంతికి విఘాతం కలిగించడమే, పైగా అల్లరి మూకకు, ఆస్తికి మధ్య నిలబడే పోలీసులకు మద్దతుతో పాటు స్పష్టమైన నియమాలు అవసరం. రెండవది స్వేచ్ఛ: సమావేశమయ్యే హక్కు అనేది ప్రశాంత వాతావరణంలో మంజూరు చేసి, కల్లోలంలో ఉపసంహరించుకునే వరం కాదు. హింసాత్మకంగా మారే సమూహం శాంతియుత సమావేశపు రక్షణను కోల్పోతుంది; కానీ అశాంతికి ఇచ్చే ప్రతిస్పందన అనేది కొలవబడినదిగా, అంచలంచలమైనదిగా, జవాబుదారీగా ఉండాలి, అంతేకానీ చేతిలో ఉన్న కఠినమైన ఆయుధాన్ని వెంటనే ప్రయోగించడం కాకూడదు. ప్రశ్న ఎప్పుడూ బలాన్ని ప్రయోగించాలా వద్దా అనేది కాదు, ఎంత ప్రయోగించాలి, ఎవరు ప్రయోగించాలి, ఏ జవాబుదారీతనం కింద ప్రయోగించాలి అనేదే అసలు ప్రశ్న.
દરેક પ્રજાસત્તાકે એકસાથે બે ફરજો નિભાવવી પડે છે. પહેલી છે વ્યવસ્થા: જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટના નિવાસસ્થાને પથ્થરમારો એ જાહેર શાંતિનો ભંગ છે, અને ટોળાં તથા સંપત્તિ વચ્ચે ઊભેલી પોલીસને સમર્થન અને સ્પષ્ટ નિયમો બંને મળવા જોઈએ. બીજી છે સ્વતંત્રતા: એકઠા થવાનો અધિકાર એ શાંત વાતાવરણમાં આપવામાં આવતો અને તોફાન વખતે પાછો ખેંચી લેવાતો કોઈ વિશેષાધિકાર નથી. હિંસક બનતું ટોળું શાંતિપૂર્ણ સભાના રક્ષણને ગુમાવે છે; પરંતુ અવ્યવસ્થાનો જવાબ માપસરનો, ક્રમબદ્ધ અને જવાબદેહ હોવો જોઈએ, નહીં કે હાથવગા સૌથી કઠોર હથિયારનો આકસ્મિક પ્રયોગ. સવાલ ક્યારેય એ નથી હોતો કે બળપ્રયોગ થઈ શકે કે કેમ, પરંતુ સવાલ એ છે કે કેટલો, કોના દ્વારા, અને કઈ જવાબદેહી હેઠળ.
Steel-manning both sidesदोनों पक्षों के मजबूत तर्कদুই পক্ষের জোরালো যুক্তিदोन्ही बाजूंचा युक्तिवादఇరు పక్షాల వాదనల బేరీజుબંને પક્ષોની વાજબી દલીલો
Take the strongest case for the police first. Officers facing a stone-pelting crowd at an official residence must decide in seconds with imperfect information; second-guessing them from a desk is easy and often unfair. Security cannot run on sentiment — the Assam operation of July 24, tied to STF Police Station Case No. 06/2026 and alleging an ISI-backed sleeper cell network, shows why vigilance matters. Now take the protesters' case. An alleged NEET paper leak strikes at the one promise the state makes the ambitious poor — that an exam is a fair ladder — and outrage at that possible betrayal is legitimate. Both are true. The failure lies in the machinery between them: rules of engagement that appear to leave too much room for firing, pellet guns and shock weapons to substitute for disciplined crowd control.
सबसे पहले पुलिस के सबसे मजबूत तर्क को लें। एक आधिकारिक आवास पर पथराव कर रही भीड़ का सामना कर रहे अधिकारियों को अधूरी जानकारी के साथ कुछ ही सेकंड में निर्णय लेना होता है; मेज पर बैठकर उनके फैसलों पर सवाल उठाना आसान है और अक्सर अनुचित भी। सुरक्षा भावनाओं से नहीं चल सकती — 24 जुलाई का असम ऑपरेशन, जो एसटीएफ पुलिस स्टेशन केस नंबर 06/2026 से जुड़ा है और जिसमें आईएसआई-समर्थित स्लीपर सेल नेटवर्क का आरोप है, यह दर्शाता है कि सतर्कता क्यों मायने रखती है। अब प्रदर्शनकारियों का पक्ष लें। कथित नीट पेपर लीक उस एकमात्र वादे पर चोट करता है जो राज्य महत्वाकांक्षी गरीबों से करता है — कि परीक्षा सफलता की एक निष्पक्ष सीढ़ी है — और उस संभावित विश्वासघात पर आक्रोश जायज है। दोनों बातें सत्य हैं। विफलता उनके बीच के तंत्र में है: कार्यप्रणाली के ऐसे नियम जो अनुशासित भीड़ नियंत्रण के विकल्प के रूप में फायरिंग, पैलेट गन और शॉक हथियारों के लिए बहुत अधिक गुंजाइश छोड़ते हुए प्रतीत होते हैं।
প্রথমে পুলিশের পক্ষের সবচেয়ে জোরালো যুক্তিটি বিবেচনা করা যাক। সরকারি বাসভবনে পাথর নিক্ষেপকারী জনতার মুখোমুখি দাঁড়িয়ে কর্মকর্তাদের অসম্পূর্ণ তথ্যের ভিত্তিতে কয়েক সেকেন্ডের মধ্যে সিদ্ধান্ত নিতে হয়; অফিসে বসে তাঁদের সিদ্ধান্তের সমালোচনা করা সহজ এবং প্রায়শই অন্যায্য। নিরাপত্তা কেবল আবেগের বশবর্তী হয়ে চলতে পারে না — এসটিএফ (STF) থানার মামলা নং ০৬/২০২৬-এর সাথে যুক্ত ২৪শে জুলাইয়ের আসামের অভিযান, যেখানে আইএসআই (ISI) সমর্থিত স্লিপার সেল নেটওয়ার্কের অভিযোগ আনা হয়েছে, প্রমাণ করে যে সতর্কতা কেন গুরুত্বপূর্ণ। এবার বিক্ষোভকারীদের যুক্তিটি দেখা যাক। নিট (NEET) পরীক্ষার প্রশ্নপত্র ফাঁসের অভিযোগ রাষ্ট্রের সেই একটিমাত্র প্রতিশ্রুতির মূলে আঘাত হানে যা দরিদ্র অথচ উচ্চাকাঙ্ক্ষী মানুষকে দেওয়া হয় — যে পরীক্ষা হলো উত্তরণের একটি ন্যায্য সিঁড়ি — এবং সেই সম্ভাব্য বিশ্বাসঘাতকতার প্রতি ক্ষোভ সম্পূর্ণ বৈধ। দুটি দিকই সত্য। ব্যর্থতা লুকিয়ে আছে এদের মধ্যবর্তী ব্যবস্থায়: সংঘাত নিয়ন্ত্রণের নিয়মাবলি, যা সুশৃঙ্খল জনতা নিয়ন্ত্রণের বিকল্প হিসেবে গুলিবর্ষণ, পেলেট গান এবং শক অস্ত্র ব্যবহারের জন্য বড্ড বেশি ছাড় দিয়ে রাখে বলে মনে হয়।
सर्वप्रथम पोलिसांची सर्वात भक्कम बाजू विचारात घेऊ. अधिकृत निवासस्थानावर दगडफेक करणाऱ्या जमावाचा सामना करणाऱ्या अधिकाऱ्यांना अपूर्ण माहितीच्या आधारे अवघ्या काही सेकंदांत निर्णय घ्यावा लागतो; एका जागी बसून त्यांच्या निर्णयावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणे सोपे आणि अनेकदा अन्यायकारक असते. सुरक्षा केवळ भावनांवर चालू शकत नाही — २४ जुलैची आसाममधील कारवाई, जी एसटीएफ (STF) पोलीस ठाणे गुन्हा क्रमांक ०६/२०२६ शी संबंधित असून त्यात आयएसआय (ISI) समर्थित स्लीपर सेल नेटवर्कचा आरोप आहे, यावरून सतर्कता का महत्त्वाची आहे हे दिसून येते. आता आंदोलकांची बाजू पाहू. 'नीट' (NEET) पेपरफुटीचा आरोप हा राज्ययंत्रणेने महत्त्वाकांक्षी गरीब वर्गाला दिलेल्या एकाच वचनावर — की परीक्षा ही प्रगतीची एक निष्पक्ष शिडी आहे — आघात करतो, आणि या संभाव्य फसवणुकीबद्दलचा संताप पूर्णतः रास्त आहे. या दोन्ही बाजू सत्य आहेत. अपयश हे त्यांच्या मधील यंत्रणेत आहे: कारवाईचे नियम जे शिस्तबद्ध जमाव नियंत्रणाऐवजी थेट गोळीबार, पेलेट गन आणि शॉक शस्त्रास्त्रांचा वापर करण्यासाठी खूप जास्त मोकळीक देत असल्याचे दिसते.
ముందుగా పోలీసుల పక్షాన ఉన్న బలమైన వాదనను తీసుకుందాం. అధికారిక నివాసం వద్ద రాళ్లు రువ్వుతున్న గుంపును ఎదుర్కొంటున్న అధికారులు, అసంపూర్ణ సమాచారంతో క్షణాల్లో నిర్ణయం తీసుకోవాలి; వారిని ఒక డెస్క్ వద్ద నుండి తప్పుపట్టడం సులభమే మరియు అది తరచుగా అన్యాయం కూడా. భద్రత అనేది మనోభావాలపై నడవదు - ఎస్టీఎఫ్ పోలీస్ స్టేషన్ కేసు నెం. 06/2026కు సంబంధించినది, మరియు ఐఎస్ఐ మద్దతు గల స్లీపర్ సెల్ నెట్వర్క్ ఆరోపణలు ఉన్న జులై 24 నాటి అస్సాం ఆపరేషన్, అప్రమత్తత ఎందుకు ముఖ్యమో చూపుతుంది. ఇప్పుడు ఆందోళనకారుల వాదనను చూద్దాం. నీట్ పేపర్ లీకేజీ ఆరోపణ అనేది, ఒక పరీక్ష అనేది న్యాయమైన నిచ్చెన అని ఆశావహులైన పేదలకు రాజ్యం చేసే ఏకైక వాగ్దానాన్ని దెబ్బతీస్తుంది, ఆ సంభావ్య ద్రోహం పట్ల ఆగ్రహం ధర్మబద్ధమైనదే. రెండూ నిజమే. వైఫల్యం వాటి మధ్య ఉన్న యంత్రాంగంలోనే ఉంది: క్రమశిక్షణతో కూడిన గుంపు నియంత్రణ స్థానాన్ని భర్తీ చేస్తూ, కాల్పులకు, పెల్లెట్ గన్లకు మరియు షాక్ ఆయుధాలకు చాలా ఎక్కువ ఆస్కారం ఇచ్చేలా కనిపిస్తున్న నిబంధనలదే అసలు వైఫల్యం.
સૌપ્રથમ પોલીસ માટેની સૌથી મજબૂત દલીલ લઈએ. સત્તાવાર નિવાસસ્થાને પથ્થરમારો કરતા ટોળાનો સામનો કરી રહેલા અધિકારીઓએ અપૂરતી માહિતી સાથે ગણતરીની સેકન્ડોમાં નિર્ણય લેવાનો હોય છે; ટેબલ પર બેસીને તેમના નિર્ણયો પર સવાલ ઉઠાવવા સરળ છે અને ઘણીવાર અયોગ્ય પણ છે. સુરક્ષા એ લાગણીઓના આધારે ચાલી શકે નહીં — ૨૪ જુલાઈનું આસામ ઑપરેશન, જે એસટીએફ (STF) પોલીસ સ્ટેશન કેસ નં. ૦૬/૨૦૨૬ સાથે જોડાયેલું છે અને જેમાં આઇએસઆઇ (ISI) સમર્થિત સ્લીપર સેલ નેટવર્કનો આરોપ છે, તે દર્શાવે છે કે તકેદારી શા માટે મહત્ત્વની છે. હવે દેખાવકારોની દલીલ જુઓ. કથિત નીટ (NEET) પેપર લીક એ રાજ્ય દ્વારા મહત્ત્વાકાંક્ષી ગરીબોને આપવામાં આવેલા એકમાત્ર વચન પર પ્રહાર કરે છે — કે પરીક્ષા એ પ્રગતિની એક ન્યાયી સીડી છે — અને તે સંભવિત વિશ્વાસઘાત પ્રત્યેનો આક્રોશ સંપૂર્ણપણે વાજબી છે. બંને વાતો સાચી છે. નિષ્ફળતા તેમની વચ્ચેની વ્યવસ્થામાં રહેલી છે: કાર્યવાહીના નિયમો કે જેમાં ગોળીબાર, પેલેટ ગન અને શૉક વેપન્સને શિસ્તબદ્ધ ભીડ નિયંત્રણના વિકલ્પ તરીકે વાપરવા માટે બહુ મોકળાશ છોડી દેવામાં આવી હોય તેવું લાગે છે.
What the evidence showsसाक्ष्य क्या दर्शाते हैंপ্রমাণ কী বলছেपुरावे काय दर्शवतातఆధారాలు ఏం చెబుతున్నాయిપુરાવા શું દર્શાવે છે
The most damning evidence comes not only from critics but, reportedly, from within the forces themselves. Sources said the Rapid Action Force's Inspector General judged the Jantar Mantar response 'excessive' and 'unjustified', and that pellet guns and shock weapons were banned in Delhi — an admission that the tools deployed were wrong for the task. That candour deserves credit; it is how a professional force corrects itself. Set against it, the Jehanabad firing of 20 to 30 rounds and the arrests of leaders who gathered in support of young protestors, later released on bail, suggest the correction has not travelled everywhere. When one wing of the security apparatus bars a weapon while another opens fire, the citizen is left guessing which rulebook governs the street beneath his feet.
सबसे पुख्ता साक्ष्य केवल आलोचकों की ओर से ही नहीं आते, बल्कि कथित तौर पर खुद बलों के भीतर से आते हैं। सूत्रों ने बताया कि रैपिड एक्शन फोर्स के महानिरीक्षक ने जंतर-मंतर पर की गई कार्रवाई को 'अत्यधिक' और 'अनुचित' माना, और दिल्ली में पैलेट गन और शॉक हथियारों पर प्रतिबंध लगा दिया गया — यह इस बात की स्वीकारोक्ति है कि इस्तेमाल किए गए साधन इस कार्य के लिए गलत थे। यह स्पष्टवादिता प्रशंसा की पात्र है; एक पेशेवर बल इसी तरह खुद को सुधारता है। इसके विपरीत, जहानाबाद में 20 से 30 राउंड की फायरिंग और युवा प्रदर्शनकारियों के समर्थन में एकत्र हुए नेताओं की गिरफ्तारियां, जिन्हें बाद में जमानत पर रिहा कर दिया गया, यह दर्शाती हैं कि सुधार हर जगह नहीं पहुंचा है। जब सुरक्षा तंत्र की एक शाखा किसी हथियार पर रोक लगाती है जबकि दूसरी गोली चलाती है, तो नागरिक यह अनुमान लगाने के लिए छोड़ दिया जाता है कि उसके पैरों के नीचे की सड़क किस नियम-पुस्तिका से संचालित होती है।
সবচেয়ে জোরালো প্রমাণ শুধু সমালোচকদের কাছ থেকেই আসে না, বরং জানা গেছে যে খোদ বাহিনীর ভেতর থেকেও তা আসছে। সূত্র জানিয়েছে যে, র্যাপিড অ্যাকশন ফোর্সের ইন্সপেক্টর জেনারেল যন্তর মন্তরের পদক্ষেপকে 'অতিরিক্ত' এবং 'অযৌক্তিক' বলে বিচার করেছেন, এবং দিল্লিতে পেলেট গান ও শক অস্ত্র নিষিদ্ধ করা হয়েছে — এটি মূলত এই স্বীকৃতি যে, ব্যবহৃত সরঞ্জামগুলো ওই কাজের জন্য বেমানান ছিল। এই অকপটতা প্রশংসার দাবি রাখে; একটি পেশাদার বাহিনী ঠিক এভাবেই নিজেকে সংশোধন করে। এর বিপরীতে, জেহানাবাদে ২০ থেকে ৩০ রাউন্ড গুলি চালানো এবং তরুণ বিক্ষোভকারীদের সমর্থনে জড়ো হওয়া নেতাদের গ্রেপ্তার, যাঁরা পরে জামিনে মুক্তি পেয়েছিলেন, ইঙ্গিত দেয় যে এই সংশোধন সব জায়গায় পৌঁছায়নি। যখন নিরাপত্তা ব্যবস্থার একটি শাখা কোনো অস্ত্র নিষিদ্ধ করে অথচ অন্য শাখা নির্বিচারে গুলি চালায়, তখন নাগরিকরা ধন্দে পড়ে যান যে তাঁদের পায়ের তলার রাজপথ আসলে কোন নিয়মবই দ্বারা পরিচালিত হচ্ছে।
यातील सर्वात धक्कादायक पुरावा केवळ टीकाकारांकडून नाही तर, वृत्तांनुसार, स्वतः सुरक्षा दलांमधूनच समोर येतो. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, रॅपिड ॲक्शन फोर्सच्या महानिरीक्षकांनी जंतरमंतरवरील कारवाईला 'अतिरेकी' आणि 'असमर्थनीय' ठरवले, आणि दिल्लीत पेलेट गन व शॉक शस्त्रास्त्रांवर बंदी घालण्यात आली — जी वापरलेली साधने त्या परिस्थितीसाठी चुकीची होती, याचीच कबुली आहे. या प्रामाणिकपणाचे कौतुक व्हायला हवे; एखादे व्यावसायिक दल अशाच प्रकारे स्वतःत सुधारणा करत असते. याउलट, जहानाबादमधील २० ते ३० फैरींचा गोळीबार आणि तरुण आंदोलकांच्या समर्थनार्थ जमलेल्या नेत्यांची अटक, ज्यांची नंतर जामिनावर सुटका झाली, यावरून हे स्पष्ट होते की ही सुधारणा अद्याप सर्वत्र पोहोचलेली नाही. जेव्हा सुरक्षा यंत्रणेची एक शाखा एका शस्त्रावर बंदी घालते आणि दुसरी शाखा गोळीबार करते, तेव्हा नागरिक संभ्रमात पडतो की त्याच्या पायाखालच्या रस्त्यावर नेमक्या कोणत्या नियमावलीचे राज्य आहे.
అత్యంత తీవ్రమైన సాక్ష్యం కేవలం విమర్శకుల నుంచే కాకుండా, బలగాల లోపలి నుంచే వస్తోందని సమాచారం. జంతర్ మంతర్ వద్ద ప్రతిస్పందనను ర్యాపిడ్ యాక్షన్ ఫోర్స్ ఇన్స్పెక్టర్ జనరల్ 'అధికం' మరియు 'అసమంజసం'గా నిర్ధారించారని, ఢిల్లీలో పెల్లెట్ గన్లు మరియు షాక్ ఆయుధాలు నిషేధించబడ్డాయని వర్గాలు తెలిపాయి - అనగా ఆ పనికి మోహరించిన సాధనాలు తప్పు అని అంగీకరించడమే. ఆ నిజాయితీని మెచ్చుకోవాలి; ఒక వృత్తిపరమైన దళం తనను తాను సరిదిద్దుకునే విధానం ఇదే. దీనికి విరుద్ధంగా, జెహనాబాద్లో 20 నుంచి 30 రౌండ్ల కాల్పులు, మరియు యువ ఆందోళనకారులకు మద్దతుగా గుమిగూడి ఆ తర్వాత బెయిల్పై విడుదలైన నాయకుల అరెస్టులు చూస్తుంటే, ఆ సవరణ అన్ని చోట్లకూ చేరలేదని అర్థమవుతోంది. భద్రతా యంత్రాంగంలోని ఒక విభాగం ఆయుధాన్ని నిషేధిస్తూ, మరొక విభాగం కాల్పులు జరుపుతున్నప్పుడు, తన పాదాల క్రింద ఉన్న వీధిని ఏ నిబంధన పాలిస్తుందో పౌరుడు ఊహించుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
સૌથી આકરા પુરાવા માત્ર ટીકાકારો તરફથી જ નહીં, પરંતુ અહેવાલો મુજબ, ખુદ સુરક્ષાદળોની અંદરથી જ આવે છે. સૂત્રોએ જણાવ્યું કે રેપિડ એક્શન ફોર્સના ઇન્સ્પેક્ટર જનરલે જંતર મંતરના પ્રતિભાવને 'વધુ પડતો' અને 'અનુચિત' ગણાવ્યો હતો, અને દિલ્હીમાં પેલેટ ગન અને શૉક વેપન્સ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો — જે એ વાતનો સ્વીકાર છે કે ઉપયોગમાં લેવાયેલા સાધનો કાર્ય માટે અયોગ્ય હતા. આ સ્પષ્ટવાદીતા પ્રશંસાને પાત્ર છે; આ રીતે જ એક વ્યાવસાયિક દળ પોતાની ભૂલો સુધારે છે. તેની સામે, જહાનાબાદમાં ૨૦ થી ૩૦ રાઉન્ડનો ગોળીબાર અને યુવા દેખાવકારોના સમર્થનમાં એકઠા થયેલા નેતાઓની ધરપકડ (જેમને બાદમાં જામીન પર મુક્ત કરવામાં આવ્યા), એ સૂચવે છે કે આ સુધારો હજુ બધે પહોંચ્યો નથી. જ્યારે સુરક્ષા તંત્રની એક પાંખ હથિયાર પર પ્રતિબંધ મૂકે છે જ્યારે બીજી પાંખ ગોળીબાર કરે છે, ત્યારે નાગરિક એ વિચારતો રહી જાય છે કે રસ્તાઓ પર કઈ નિયમાવલીનું શાસન ચાલે છે.
The considered verdictसुविचारित निष्कर्षসুবিবেচিত রায়विचारपूर्वक निष्कर्षసమగ్ర సమీక్షસુવિચારિત તારણ
The concern is not that India polices protest — every state does — but that it polices without a consistent, published, enforced doctrine of proportion. Firing, pellet guns and shock weapons are not ordinary crowd-control measures; they are last resorts whose use must be documented, reviewed and, where excessive, punished. The same even-handedness must extend to the courtroom: bail, as the Delhi High Court seeks the police's stand on Sharjeel Imam's plea in the 2020 Delhi riots case posted to August 27, must rest on independent examination of evidence, not mechanical deference to investigators. Order bought by disproportionate force is not order; it is deferred disorder, and it teaches the young that the state fears their questions more than it fears its own failures.
चिंता की बात यह नहीं है कि भारत विरोध प्रदर्शनों की पुलिसिंग करता है — हर राज्य ऐसा करता है — बल्कि यह है कि यह अनुपात के किसी सुसंगत, प्रकाशित और लागू किए गए सिद्धांत के बिना पुलिसिंग करता है। फायरिंग, पैलेट गन और शॉक हथियार साधारण भीड़-नियंत्रण उपाय नहीं हैं; ये अंतिम विकल्प हैं जिनके उपयोग का दस्तावेजीकरण, समीक्षा और, जहाँ अत्यधिक हो, दंडित किया जाना चाहिए। यही निष्पक्षता अदालत कक्ष तक भी पहुंचनी चाहिए: जमानत, जैसा कि दिल्ली उच्च न्यायालय ने 2020 के दिल्ली दंगों के मामले में शरजील इमाम की याचिका पर पुलिस का रुख मांगा है जिसकी सुनवाई 27 अगस्त को तय है, सबूतों की स्वतंत्र जांच पर आधारित होनी चाहिए, न कि यांत्रिक रूप से जांचकर्ताओं की बात मान लेने पर। असंगत बल प्रयोग द्वारा खरीदी गई व्यवस्था, व्यवस्था नहीं है; यह आस्थगित अव्यवस्था है, और यह युवाओं को सिखाती है कि राज्य को अपनी विफलताओं से ज्यादा उनके सवालों से डर लगता है।
মূল উদ্বেগ এই নয় যে ভারত বিক্ষোভে পুলিশের পাহারা বসায় — প্রতিটি রাষ্ট্রই তা করে — বরং উদ্বেগের বিষয় হলো এই পুলিশি নিয়ন্ত্রণ কোনো সুসংগত, প্রকাশিত এবং বলবৎকৃত আনুপাতিকতার নীতি ছাড়াই পরিচালিত হয়। গুলিবর্ষণ, পেলেট গান এবং শক অস্ত্র সাধারণ ভিড় নিয়ন্ত্রণের উপায় নয়; এগুলো শেষ বিকল্প, যেগুলোর ব্যবহার অবশ্যই নথিবদ্ধ ও পর্যালোচিত হতে হবে এবং অতিরিক্ত প্রয়োগের ক্ষেত্রে শাস্তির ব্যবস্থা থাকতে হবে। একই নিরপেক্ষতা আদালত পর্যন্ত প্রসারিত হওয়া উচিত: জামিন, যেমন ২০২০ সালের দিল্লি দাঙ্গা মামলায় শারজিল ইমামের আবেদনের ওপর ২৭শে আগস্ট শুনানির দিন ধার্য করে দিল্লি হাইকোর্ট পুলিশের অবস্থান জানতে চেয়েছে, তা অবশ্যই প্রমাণের স্বাধীন মূল্যায়নের ওপর নির্ভর করতে হবে, তদন্তকারীদের প্রতি যান্ত্রিক আনুগত্যের ওপর নয়। অসামঞ্জস্যপূর্ণ বলপ্রয়োগের মাধ্যমে কেনা শৃঙ্খলা কোনো শৃঙ্খলা নয়; এটি হলো স্থগিত বিশৃঙ্খলা, এবং এটি তরুণদের শেখায় যে রাষ্ট্র তার নিজের ব্যর্থতার চেয়ে তাঁদের প্রশ্নগুলোকে বেশি ভয় পায়।
चिंता या गोष्टीची नाही की भारतात आंदोलनांवर पोलिसांचे नियंत्रण असते — ते प्रत्येक देशात असते — तर चिंता या गोष्टीची आहे की हे नियंत्रण तारतम्याच्या कोणत्याही सुसंगत, प्रकाशित आणि अंमलबजावणी होत असलेल्या सिद्धांताविना केले जाते. गोळीबार, पेलेट गन आणि शॉक शस्त्रास्त्रे हे जमाव नियंत्रणाचे सामान्य उपाय नाहीत; ते अंतिम पर्याय आहेत ज्यांच्या वापराची नोंद ठेवली गेली पाहिजे, ज्यांचे पुनरावलोकन झाले पाहिजे आणि जेथे अतिवापर झाला असेल तेथे शिक्षा झाली पाहिजे. हाच निष्पक्षपणा न्यायालयापर्यंत पोहोचायला हवा: दिल्ली उच्च न्यायालयाने २०२० च्या दिल्ली दंगलीप्रकरणी शरजील इमामच्या याचिकेवर पोलिसांची भूमिका मागितली असून त्याची सुनावणी २७ ऑगस्ट रोजी ठेवली आहे, अशा प्रकरणात जामीन हा तपास अधिकाऱ्यांसमोर केवळ यांत्रिकरित्या झुकण्यावर नव्हे, तर पुराव्यांच्या स्वतंत्र तपासणीवर आधारित असायला हवा. प्रमाणाबाहेर बळाचा वापर करून प्रस्थापित केलेली सुव्यवस्था ही सुव्यवस्था नसून, ती भविष्यातील अशांततेची नांदी असते; आणि ती तरुणांना हे शिकवते की राज्ययंत्रणेला स्वतःच्या अपयशापेक्षा त्यांच्या प्रश्नांची अधिक भीती वाटते.
ఆందోళన ఏమిటంటే, భారతదేశం నిరసనలను నియంత్రించడం కాదు - ప్రతి దేశం ఆ పని చేస్తుంది - కానీ ఒక స్థిరమైన, ప్రచురించబడిన, అమలు చేయబడిన మోతాదు సిద్ధాంతం లేకుండా నియంత్రించడం. కాల్పులు, పెల్లెట్ గన్లు, మరియు షాక్ ఆయుధాలు సాధారణ గుంపు-నియంత్రణ చర్యలు కావు; అవి చివరి అస్త్రాలు, వాటి వినియోగాన్ని నమోదు చేయాలి, సమీక్షించాలి మరియు పరిమితికి మించినప్పుడు శిక్షించాలి. అదే నిష్పాక్షికత న్యాయస్థానానికి కూడా విస్తరించాలి: ఆగస్టు 27కు వాయిదా పడిన 2020 ఢిల్లీ అల్లర్ల కేసులో షర్జీల్ ఇమామ్ పిటిషన్పై పోలీసుల వైఖరిని ఢిల్లీ హైకోర్టు కోరుతున్నందున, బెయిల్ అనేది దర్యాప్తు సంస్థల పట్ల యాంత్రికమైన విధేయతపై కాకుండా, సాక్ష్యాధారాల స్వతంత్ర పరిశీలనపై ఆధారపడి ఉండాలి. అసమాన బలప్రయోగం ద్వారా తెచ్చిన శాంతిభద్రతలు అసలు శాంతే కాదు; అది వాయిదా పడిన అశాంతి మాత్రమే. రాజ్యం తన స్వంత వైఫల్యాల కంటే తమ ప్రశ్నలకే ఎక్కువ భయపడుతోందని ఇది యువతకు నేర్పుతుంది.
ચિંતા એ વાતની નથી કે ભારત વિરોધ પ્રદર્શનો પર પોલીસ કાર્યવાહી કરે છે — દરેક રાજ્ય તેમ કરે છે — પરંતુ ચિંતા એ વાતની છે કે આ કાર્યવાહી પ્રમાણભાનના કોઈ સુસંગત, પ્રકાશિત અને અમલમાં મુકાયેલા સિદ્ધાંત વિના થાય છે. ગોળીબાર, પેલેટ ગન અને શૉક વેપન્સ એ ભીડ નિયંત્રણના સામાન્ય ઉપાયો નથી; તે અંતિમ વિકલ્પો છે જેના ઉપયોગનું દસ્તાવેજીકરણ થવું જોઈએ, સમીક્ષા થવી જોઈએ અને જો વધુ પડતો ઉપયોગ થયો હોય, તો સજા પણ થવી જોઈએ. આવી જ નિષ્પક્ષતા ન્યાયાલય સુધી પણ વિસ્તરવી જોઈએ: જામીન, જેમ કે દિલ્હી હાઈકોર્ટે ૨૦૨૦ ના દિલ્હી રમખાણોના કેસમાં શરજીલ ઈમામની ૨૭ ઓગસ્ટના રોજ મુકરર થયેલી અરજી પર પોલીસનું વલણ માંગ્યું છે, તે પુરાવાઓની સ્વતંત્ર તપાસ પર આધારિત હોવા જોઈએ, તપાસકર્તાઓ પ્રત્યેની યાંત્રિક આધીનતા પર નહીં. અપ્રમાણસર બળપ્રયોગથી મેળવવામાં આવેલી વ્યવસ્થા એ વ્યવસ્થા નથી; તે મુલતવી રાખવામાં આવેલી અવ્યવસ્થા છે, અને તે યુવાનોને એવું શીખવે છે કે રાજ્ય પોતાની નિષ્ફળતાઓ કરતાં તેમના પ્રશ્નોથી વધુ ડરે છે.
A way forwardआगे की राहসামনের পথपुढील दिशाముందున్న దారిઆગળનો માર્ગ
Three concrete steps. First, every State should adopt and publish a graded use-of-force protocol for protests, with firing, pellet guns and shock weapons barred except against a defined lethal threat, body-worn recording where feasible, and every discharge subject to mandatory magisterial inquiry — extending the logic reportedly applied by the Rapid Action Force after Jantar Mantar. Second, the grievance that lit the fuse must be met on its own terms: a transparent, time-bound investigation into the alleged NEET paper leak, with findings made public, because unanswered injustice is what fills the streets. Third, restraint in arresting peaceful demonstrators, so courts are not clogged with bail theatre for gatherings that harmed no one. Order and liberty are not rivals; proportion is how a republic honours both.
तीन ठोस कदम। पहला, हर राज्य को विरोध प्रदर्शनों के लिए बल प्रयोग का एक क्रमिक प्रोटोकॉल अपनाना और प्रकाशित करना चाहिए, जिसमें एक परिभाषित घातक खतरे को छोड़कर फायरिंग, पैलेट गन और शॉक हथियारों पर रोक हो, जहां संभव हो वहां शरीर पर लगे कैमरे से रिकॉर्डिंग हो, और हर बार हथियार चलाने पर अनिवार्य मजिस्ट्रेट जांच हो — यह उस तर्क का विस्तार है जिसे कथित तौर पर जंतर-मंतर के बाद रैपिड एक्शन फोर्स ने लागू किया था। दूसरा, जिस शिकायत ने चिंगारी भड़काई, उसका समाधान उसी की शर्तों पर होना चाहिए: कथित नीट पेपर लीक की एक पारदर्शी, समयबद्ध जांच, जिसके निष्कर्ष सार्वजनिक किए जाएं, क्योंकि अनुत्तरित अन्याय ही सड़कों को भरता है। तीसरा, शांतिपूर्ण प्रदर्शनकारियों को गिरफ्तार करने में संयम बरता जाए, ताकि अदालतों में उन सभाओं के लिए जमानत का तमाशा न लगे जिनसे किसी को नुकसान नहीं पहुंचा। व्यवस्था और स्वतंत्रता प्रतिद्वंद्वी नहीं हैं; अनुपात ही वह माध्यम है जिससे एक गणतंत्र दोनों का सम्मान करता है।
তিনটি সুস্পষ্ট পদক্ষেপ। প্রথমত, প্রতিটি রাজ্যের উচিত বিক্ষোভের জন্য পর্যায়ক্রমিক বলপ্রয়োগের প্রোটোকল গ্রহণ ও প্রকাশ করা, যেখানে সুনির্দিষ্ট প্রাণঘাতী হুমকি ছাড়া গুলিবর্ষণ, পেলেট গান এবং শক অস্ত্র নিষিদ্ধ থাকবে, সম্ভব হলে বডি-ক্যামেরা রেকর্ডিং থাকবে এবং প্রতিবার অস্ত্র ব্যবহারের ক্ষেত্রে বাধ্যতামূলকভাবে ম্যাজিস্ট্রেট পর্যায়ের তদন্ত হতে হবে — যা যন্তর মন্তরের পর র্যাপিড অ্যাকশন ফোর্স দ্বারা প্রয়োগ করা যুক্তিটিরই সম্প্রসারণ। দ্বিতীয়ত, যে ক্ষোভটি স্ফুলিঙ্গ জ্বালিয়েছিল তার ঠিকানায় পৌঁছাতে হবে: নিট (NEET) পরীক্ষার প্রশ্নপত্র ফাঁসের অভিযোগের একটি স্বচ্ছ ও সময়সীমাবদ্ধ তদন্ত করে তার ফলাফল জনসমক্ষে প্রকাশ করতে হবে, কারণ উত্তরহীন অবিচারই রাজপথ ভরিয়ে তোলে। তৃতীয়ত, শান্তিপূর্ণ বিক্ষোভকারীদের গ্রেপ্তারের ক্ষেত্রে সংযম দেখাতে হবে, যাতে এমন কোনো সমাবেশের জন্য আদালত জামিনের নাটকে অবরুদ্ধ না হয় যার দ্বারা কারও ক্ষতি হয়নি। শৃঙ্খলা এবং স্বাধীনতা একে অপরের প্রতিদ্বন্দ্বী নয়; আনুপাতিকতা হলো সেই পথ যার মাধ্যমে একটি প্রজাতন্ত্র উভয়কেই সম্মান জানায়।
यासाठी तीन ठोस पावले उचलण्याची गरज आहे. पहिले म्हणजे, प्रत्येक राज्याने आंदोलनांसाठी बळवापराच्या टप्प्याटप्प्याच्या (graded) नियमावलीचा स्वीकार करून ती प्रकाशित केली पाहिजे. ज्यामध्ये अत्यंत गंभीर आणि जीवघेणा धोका असल्याशिवाय गोळीबार, पेलेट गन आणि शॉक शस्त्रास्त्रांवर बंदी असावी, शक्य असेल तिथे पोलिसांच्या अंगावरील कॅमेऱ्याद्वारे (बॉडी-वॉर्म) रेकॉर्डिंग व्हावे, आणि शस्त्राच्या प्रत्येक वापराची दंडाधिकारी स्तरावर सक्तीने चौकशी व्हावी — जंतरमंतरच्या घटनेनंतर रॅपिड ॲक्शन फोर्सने लागू केलेल्या नियमाचाच हा विस्तार असावा. दुसरे म्हणजे, ज्या कारणामुळे उद्रेक झाला, त्याचे योग्य प्रकारे निवारण झाले पाहिजे: 'नीट' (NEET) पेपरफुटीच्या आरोपांची पारदर्शक आणि कालबद्ध चौकशी करून त्याचे निष्कर्ष जाहीर केले जावेत, कारण अनुत्तरित अन्यायच लोकांना रस्त्यावर उतरण्यास भाग पाडतो. तिसरे म्हणजे, शांततापूर्ण आंदोलकांना अटक करण्यात संयम बाळगला पाहिजे, ज्यामुळे कोणाचेही नुकसान न केलेल्या जमावाच्या जामिनाच्या नाटकांनी न्यायालये भरून जाणार नाहीत. सुव्यवस्था आणि स्वातंत्र्य हे एकमेकांचे शत्रू नाहीत; तारतम्य राखणे हाच प्रजासत्ताकाने या दोन्ही मूल्यांचा सन्मान करण्याचा मार्ग आहे.
మూడు నిర్దిష్టమైన చర్యలు తీసుకోవాలి. మొదటిది, ప్రతి రాష్ట్రం నిరసనల కోసం ఒక గ్రేడెడ్ బలప్రయోగ ప్రోటోకాల్ను ఆమోదించి ప్రచురించాలి, స్పష్టమైన ప్రాణాంతక ముప్పు ఉంటే తప్ప కాల్పులు, పెల్లెట్ గన్లు, షాక్ ఆయుధాలను నిషేధించాలి, సాధ్యమైన చోట బాడీ-వార్న్ కెమెరాలతో రికార్డింగ్ చేయాలి, మరియు ప్రయోగించిన ప్రతిసారీ తప్పనిసరి మెజిస్టీరియల్ విచారణ జరపాలి - జంతర్ మంతర్ తర్వాత ర్యాపిడ్ యాక్షన్ ఫోర్స్ అనుసరించిందని చెబుతున్న తర్కాన్ని అందరూ విస్తరించాలి. రెండవది, ఆందోళనకు దారితీసిన ఫిర్యాదును దానికదే పరిష్కరించాలి: ఆరోపిత నీట్ పేపర్ లీకేజీపై పారదర్శకమైన, కాలబద్ధమైన విచారణ జరిపి, ఫలితాలను బహిర్గతం చేయాలి, ఎందుకంటే సమాధానం లేని అన్యాయమే వీధులను నింపుతుంది. మూడవది, శాంతియుత ప్రదర్శనకారులను అరెస్టు చేయడంలో సంయమనం పాటించాలి, తద్వారా ఎవరికీ హాని చేయని సమావేశాల కోసం కోర్టులు బెయిల్ నాటకాలతో నిండిపోవు. శాంతిభద్రతలు మరియు స్వేచ్ఛలు ప్రత్యర్థులు కావు; ఆ రెంటినీ ఒక గణతంత్రం గౌరవించే విధానమే ఈ మోతాదు.
ત્રણ નક્કર પગલાં. પહેલું, દરેક રાજ્યે વિરોધ પ્રદર્શનો માટે બળપ્રયોગ અંગેની ક્રમબદ્ધ નિયમાવલી અપનાવવી અને પ્રકાશિત કરવી જોઈએ, જેમાં નિર્ધારિત જીવલેણ ખતરા સિવાય ગોળીબાર, પેલેટ ગન અને શૉક વેપન્સ પર પ્રતિબંધ હોય, જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં બૉડી-વૉર્ન રેકૉર્ડિંગ થાય, અને ગોળીબારની દરેક ઘટના ફરજિયાત મેજિસ્ટ્રેટ તપાસને આધીન હોય — જે તર્ક જંતર મંતર બાદ રેપિડ એક્શન ફોર્સ દ્વારા લાગુ કરવામાં આવ્યો હોવાનું કહેવાય છે. બીજું, જે અસંતોષે આ આગ ચાંપી છે તેનો તે જ રીતે ઉકેલ લાવવો જોઈએ: કથિત નીટ (NEET) પેપર લીકની પારદર્શક અને સમયબદ્ધ તપાસ, જેના તારણો જાહેર કરવામાં આવે, કારણ કે ન્યાય ન મળવો એ જ લોકોને રસ્તા પર ઊતરવા મજબૂર કરે છે. ત્રીજું, શાંતિપૂર્ણ દેખાવકારોની ધરપકડ કરવામાં સંયમ રાખવો જોઈએ, જેથી કોઈને નુકસાન ન પહોંચાડનારા મેળાવડાઓ માટેની જામીનની પ્રક્રિયાઓથી અદાલતો પર બોજો ન વધે. વ્યવસ્થા અને સ્વતંત્રતા એકબીજાના વિરોધી નથી; પ્રમાણભાન એ જ તે રીત છે જેનાથી પ્રજાસત્તાક બંનેનું સન્માન જાળવે છે.
A republic is weakened when force becomes the first language of the state and delay becomes the habit of justice.गणतंत्र तब कमजोर होता है जब बल प्रयोग राज्य की प्रथम भाषा बन जाता है और विलंब न्याय की आदत बन जाती है।যখন বলপ্রয়োগ রাষ্ট্রের প্রথম ভাষা হয়ে ওঠে এবং দীর্ঘসূত্রতা ন্যায়বিচারের অভ্যাসে পরিণত হয়, তখন একটি প্রজাতন্ত্র দুর্বল হয়ে পড়ে।जेव्हा बळप्रयोग हीच राज्याची प्रथम भाषा बनते आणि विलंब ही न्यायाची सवय बनून जाते, तेव्हा प्रजासत्ताक कमकुवत होते.బలప్రయోగం రాజ్యపు తొలి భాషగా, న్యాయంలో జాప్యం ఒక అలవాటుగా మారినప్పుడు గణతంత్రం బలహీనపడుతుంది.જ્યારે બળપ્રયોગ રાજ્યની પ્રથમ ભાષા બની જાય અને વિલંબ એ ન્યાયની આદત બની જાય ત્યારે પ્રજાસત્તાક નબળું પડે છે.
What this editorial rests on
Drawn from our live multi-newsroom feed — read the reporting at source.
An editorial is the considered opinion of the Pulse Bharat desk, argued from the sourced reporting above and written under our published persona, बेबाक. We name institutions, not parties. If we are wrong, we will say so. How we work →